Osocze ozdrowieńców szansą dla pacjentów z COVID-19?10 kwietnia 2020

laborant w kombinezonie wlaboratorium pobiera probki

Obecnie nie znamy specyficznego leczenia infekcji SARS-CoV-2, a droga do otrzymania szczepionki jest jeszcze bardzo długa. Oprócz terapii wspomagającej, takiej jak tlenoterapia, wentylacja mechaniczna czy płynoterapia, stosuje się glikokortykosteroidy oraz eksperymentalne leczenie przeciwwirusowe, np. lopinawir/ritonawir (leki stosowane w leczeniu infekcji HIV) czy remdesiwir (lek dotychczas badany w bliskowschodnim zespole niewydolności oddechowej spowodowanym koronawirusem MERS-CoV).

źródło: Polpharma Biuro Handlowe Sp. z o.o.

W okresie, gdy szczepionki (immunizacja czynna) przeciw SARS-CoV-2 są dopiero na wstępnym etapie badań, ciekawą alternatywą jest immunizacja bierna, np. poprzez przetaczanie osocza ozdrowieńców. Metoda ta znana jest od dawna i była stosowana w leczeniu polio, odry, świnki czy epidemii grypy w 1918 r. (hiszpanka), a ostatnio w jej odmianie tzw. świńskiej grypie (A/H1N1). Metoda immunizacji biernej rekomendowana była również w przypadku infekcji wirusem Ebola czy MERS-CoV. W 2003 r. podczas epidemii SARS-CoV-1 w Hongkongu 80 pacjentom spośród 1775 podano osocze ozdrowieńców. Śmiertelność w tej grupie była niższa w porównaniu z pozostałymi chorymi (12,5% vs 17%).

Kilka dni temu na łamach czasopisma „JAMA” opublikowano opis 5 pacjentów z COVID-19 o ciężkim przebiegu leczonych w Chinach przy użyciu osocza ozdrowieńców. Mimo że wszyscy pacjenci otrzymywali równocześnie leczenie przeciwwirusowe (lopinawir/ritonawir) i glikokortykosteroidy, to podane osocze ozdrowieńców mogło przyczynić się do poprawy zaobserwowanej u wszystkich chorych po 1 tygodniu od infuzji. Ponadto pomiędzy 1. a 12. dniem od infuzji osocza testy na obecność SARS-CoV-2 okazały się u tych chorych negatywne.

Mimo iż brak jest randomizowanych badań klinicznych z użyciem osocza ozdrowieńców w leczeniu COVID-19, a powyższą publikację można zaliczyć do niepotwierdzonych opisów przypadków, to amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zaaprobowała osocze ozdrowieńców u krytycznie chorych pacjentów z COVID-19. Osocze takie pobiera się od osób, które od 14 dni nie wykazują objawów choroby, a genetyczny test na obecność wirusa jest negatywny.

Należy pamiętać o możliwych powikłaniach terapii przy użyciu osocza – od stanów podgorączkowych przez reakcje alergiczne po epizody zakrzepowe, skurcz oskrzeli czy wywołane infuzją uszkodzenie płuc.

Bibliografia:
1. Tanne JH. Covid-19: FDA approves use of convalescent plasma to treat critically ill patients. BMJ. 2020;368:m1256. Published 2020 Mar 26. doi:10.1136/bmj.m1256
2. Roback JD, Guarner J. Convalescent Plasma to Treat COVID-19: Possibilities and Challenges [published online ahead of print, 2020 Mar 27]. JAMA. 2020;10.1001/jama.2020.4940.doi:10.1001/jama.2020.4940
3. Shen C, Wang Z, Zhao F, et al. Treatment of 5 Critically Ill Patients With COVID-19 With Convalescent Plasma [published online ahead of print, 2020 Mar 27]. JAMA.2020;10.1001/jama.2020.4783.doi:10.1001/jama.2020.4783
4. Cunningham AC, Goh HP, Koh D. Treatment of COVID-19: old tricks for new challenges. Crit Care. 2020;24(1):91. Published 2020 Mar 16. doi:10.1186/s13054-020-2818-6