O zawałach serca u kobiet i mężczyzn10 czerwca 2019

Do niedawna uważano, że zawał serca jest chorobą typowo męską. Badania pokazują jednak, że choroby układu krążenia, w tym również zawał, częściej nawet dotyczą kobiet. W tym kontekście warto również wspomnieć, jaki związek z występowaniem incydentów kardiologicznych ma menopauza i andropauza.

W rozpoznawaniu zawału, poza wywiadem, dużą rolę odgrywają badania laboratoryjne polegające na oznaczaniu stężenia we krwi kinazy kreatynowej specyficznej dla serca (CK-MB), której poziom wzrasta 3-4 godziny od wystąpienia zawału oraz badania białek, takich jak troponiny sercowe, które znajdują się w komórkach mięśnia sercowego, a w przypadku martwicy tych komórek są uwalniane do krwi. Stężenie troponin rośnie od 6. godziny po zawale serca.

Przy podejrzeniu zawału mięśnia sercowego nadal bardzo istotne jest wykonanie badania EKG, które może ujawnić nieprawidłowości charakterystyczne dla zawału. EKG pozwala także określić, której ściany serca on dotyczy.

Wczesna menopauza a zawał
Jeszcze jednym z czynników, który należy brać pod uwagę u kobiet zagrożonych zawałem serca, jest wcześniejsze przekwitanie. U młodych kobiet może być ono wynikiem zabiegu operacyjnego, w czasie którego zostaną usunięte jajniki, albo jako skutek terapii przeciwnowotworowej. Menopauza przed 46. r.ż. zwiększa u kobiety ryzyko rozwoju chorób układu krążenia i zawałów serca.

We wtórnej profilaktyce u osób z przebytym zawałem mięśnia sercowego ważne jest przeanalizowanie przyczyn, które do zawału doprowadziły oraz zmiana trybu życia i diety. Ważne jest odpowiednie dawkowanie obciążeń fizycznych, ale nie całkowite unikanie aktywności ruchowej.

Andropauza a zawał serca
Podobnie jak u kobiet menopauza, tak u mężczyzn andropauza, czyli znaczne zmniejszenie wytwarzania testosteronu, sprzyja wcześniejszemu rozwojowi chorób układu krążenia, w tym także i zawałów serca. Poziom testosteronu zaczyna obniżać się u mężczyzn już od 40. r.ż. i co roku obniża się o 1-2%. Andropauza określana jest także mianem zespołu niedoboru testosteronu. To męskie klimakterium dotyczy 10-20 proc. wszystkich mężczyzn po 50. r.ż., 20-30 proc. po 60. r.ż., 30-40 proc. po 70. r.ż. oraz połowy męskiej populacji po 80. r.ż.

Kilka lat przed zawałem mogą wystąpić zaburzenia seksualne
Kilka lat przed wystąpieniem poważnych chorób sercowo-naczyniowych i zawału bardzo często u pacjentów występują zaburzenia erekcji. Bardzo ważne jest, by nie bagatelizować tego problemu i nie zawsze tłumaczyć go stresem.

Jak często występuje andropauza?
Częstość występowania „andropauzy” w populacji mężczyzn w większym stopniu zależy od ich ogólnego stanu zdrowia niż od wieku. Palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, nieprawidłowe odżywianie, niewłaściwy tryb życia, genetycznie zaprogramowany proces przedwczesnego starzenia się oraz towarzyszące choroby sprzyjają występowaniu „andropauzy”.

I tak, 40 proc. populacji mężczyzn w wieku 55-65 lat ma nadciśnienie tętnicze, a 30 proc. hipercholesterolemię. W wieku 75-80 lat 26 proc. mężczyzn przebyło zawał serca, 10 proc. ma jawną cukrzycę, 25 proc. zaburzenia tolerancji glukozy, 18 proc. chorobę Alzheimera, a 44 proc. przerost gruczołu krokowego.

W profilaktyce rozwoju chorób układu krążenia, a więc i zawałów serca, jest – poza wczesnym wykryciem zaburzeń metabolicznych, takich jak np. cukrzyca, dna, wysokie poziomy homocysteiny – również badanie poziomu testosteronu. Profilaktyka wymaga nie tylko zmiany diety i trybu życia, ale i regularnego wykonywania ćwiczeń fizycznych.

***

Test wieku serca
Według danych Public Health England u osób przed 75. r.ż. można zapobiec nawet 80 proc. zawałów serca i udarów mózgu, zmieniając odpowiednio wcześniej styl życia. Dlatego brytyjska agencja zachęca do wykonania testu określającego wiek serca każdą osobę, która ukończyła 30. r.ż. Test „How healthy is your heart?” zyskał akceptację British Heart Foundation oraz Stroke Association i dostępny jest na stronie: www.nhs.uk/oneyou/be-healthier/check-your-health/heartage-test. Polega on na udzieleniu odpowiedzi na 16 pytań dotyczących m.in. wieku, płci, stylu życia oraz występowania takich chorób jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca oraz poziom cholesterolu. Według danych NHS England spośród internautów, którzy dotąd przeprowadzili test, aż u 78 proc. realny wiek serca jest wyższy od wieku biologicznego, co zwiększa ryzyko zawału i udaru mózgu.
U 34 proc. badanych jest on wyższy o 5 lat, u 14 proc. – nawet o 10 lat. Zawał serca oraz udar mózgu najbardziej zagraża osobom cierpiącym na nadciśnienie tętnicze krwi, cukrzycę czy migotanie przedsionków. Choroby te są często niezdiagnozowane i cierpiące na nie osoby nie zdają sobie z tego sprawy.

źródło: Zdrowie.gazeta.pl

***

Piśmiennictwo:
1. Ministerstwo Zdrowia: „Program Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo-Naczyniowego POLKARD na lata 2017-2020”.
2. NATPOL 2011 – prognoza sytuacji zdrowotnej Polaków na 2020 r.
3. Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 4, 169-174, Choroby układu krążenia u kobiet – problem wciąż niedoceniany, Aneta Pośnik-Urbańska, Kalina Kawecka-Jaszcz I Klinika Kardiologii, Instytut Kardiologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
4. Ostrowska A. (red.), Raport Polki 2013. Zdrowie i jego zagrożenia, Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet, Warszawa 2013.
5. https://www.cmkp.edu.pl/wp-content/uploads/2015/11/4-2015-kurs-CMKP-meno-andro-adrenopauza.pdf
6. Zygmunt Zdrojewicz, Andropauza fakty i mity, Przegląd Terapeutyczny Nr 6/7 (2009).
7. Interna Szczeklika 2017, Ostre zespoły wieńcowe, Stabilne zespoły wieńcowe, Zawał serca z uniesieniem odcinka ST.