Higiena brzegów powiek29 maja 2019

Dlaczego higiena powiek jest ważna? Dlaczego pacjenci z objawami zespołu suchego oka (ZSO) powinni szczególnie dbać o higienę powiek? Dlaczego współcześnie w leczeniu ZSO stosuje się nie tylko krople nawilżające?

Co to jest nużyca? Jakie korzystne właściwości ma olejek z drzewa herbacianego i dlaczego warto, aby był składnikiem chusteczek do higieny powiek?
Nużyca (demodekoza) to przewlekła choroba skóry wywołana przez nużeńca (Demodex spp.). Jest to gatunek roztocza, którym ludzie zarażają się od siebie poprzez bezpośrednie kontakty, stosowanie wspólnych przyborów toaletowych lub ręczników oraz prawdopodobnie za pośrednictwem kurzu. Do kolonizacji skóry człowieka dochodzi już w dzieciństwie lub we wczesnej dorosłości. Badania pokazują, że zakażenie nużeńcem jest powszechne. Odsetek osób zakażonych nużeńcem zwiększa się z wiekiem i według badań ok. 70. r.ż. wynosi ok. 70%. U ludzi spotyka się dwa gatunki nużeńca: ludzkiego (Demodex folliculorum) i krótkiego (Demodex brevis).

Głównym pożywieniem nużeńców są komórki naskórka oraz składniki łoju, dlatego też zamieszkują one rejony skóry bogate w gruczoły łojowe, głównie na twarzy (powieki, czoło, brodę, nos, policzki). Sama obecność roztoczy Demodex spp. na skórze twarzy u większości ludzi nie wywołuje objawów chorobowych.

Jeśli chodzi o oczy, nużeńce umiejscawiają się w mieszkach włosowych brwi, rzęs oraz w gruczołach tarczkowych powiek (gruczołach Meiboma) czy łojowych skóry. Ich obecność może wywoływać przewlekłe zapalenie brzegów powiek, którego objawami są zaczerwienienie i podrażnienie brzegów powiek, wypadanie brwi i (lub) rzęs, oraz przyczynia się do powstawania gradówek.

W ostatnich latach zaobserwowano pozytywny efekt stosowania olejku z drzewa herbacianego w leczeniu zmian ocznych wywołanych przez nużeńce. Olejek z drzewa herbacianego wykazuje głównie silne właściwości antyseptyczne. Pacjentom zaleca się codzienną toaletę twarzy, w szczególności okolic oczu, połączoną z delikatnym masażem i oczyszczeniem. Gotowe chusteczki nasączone płynem zawierającym w swym składzie związki oleju drzewa herbacianego bardzo to ułatwiają.

Dlaczego należy stosować chusteczki jako przygotowanie powiek i powierzchni oka przed i po zabiegach chirurgicznych?
Każdej procedurze chirurgicznej dotyczącej gałki ocznej mogą towarzyszyć powikłania, jednak szczególną grupę stanowią pacjenci poddawani zabiegom wewnątrzgałkowym (bardzo często wykonywane iniekcje wewnątrzgałkowe, operacje zaćmy, rzadsze operacje przeciwjaskrowe, przeszczepy rogówki, witrektomie). Jednym z rzadkich, ale niezwykle groźnych powikłań są zapalenia wnętrza gałki ocznej (endophthalmitis) wywołane przez drobnoustroje wprowadzone do wnętrza oka w czasie procedury chirurgicznej. Wielu ekspertów zaleca zmniejszenie populacji drobnoustrojów przed planowanymi zabiegami okulistycznymi, ponieważ najważniejszym źródłem zanieczyszczeń powierzchni oka są powieki. Istnieje zgoda, że redukcja liczby bakterii pokrywających skórę powiek czy bytujących w mieszkach włosowych rzęs oraz ujściach gruczołów Meiboma może zmniejszyć ryzyko infekcji. Higiena pomocna jest w zmniejszeniu populacji gronkowców (staphylococcal blepharitis).

W oczyszczaniu powiek stosuje się nasączone chusteczki, można także wykorzystać patyczki higieniczne. Formuła chusteczek wydaje się także skutecznie zmniejszać zanieczyszczenie brzegów powiek, co jest niezbędne przed interwencją chirurgiczną. Pacjenci powinni oczyszczać powieki kilka dni przed zabiegiem, aby zmniejszyć ryzyko zakażeń około- i pooperacyjnych. Gotowe do użycia sterylne chusteczki wydają się łatwe w użyciu, nawet w przypadku osób o ograniczonych zdolnościach ruchowych.

Zaburzenia powierzchni oka mogą negatywnie wpływać na wynik zabiegu, zwiększając ryzyko zakażenia. Odpowiedni stan filmu łzowego ma jednak duże znaczenie również przy pomiarach biometrycznych przed operacjami zaćmy czy laserową korekcją wzroku.

Chociaż całkowite wyleczenie MGD prawdopodobnie nie jest możliwe, przestrzeganie higieny powiek i przepisane leczenie farmakologiczne może być skuteczne w łagodzeniu objawów oraz udrażnianiu gruczołów Meiboma. Chusteczki delikatnie oczyszczają powieki z brudu, zanieczyszczeń i śladów makijażu, nie podrażniając tkanek oka ani nie uszkadzając zewnętrznej warstwy naskórka. Stosowanie preparatów oczyszczających powieki poprawia stan gruczołów Meiboma, jak również poprawia u wielu osób odczucie komfortu w oczyszczonym miejscu.

Wyniki badań pokazują, że właściwa higiena powiek jest jednym z najważniejszych czynników, który statystycznie i klinicznie poprawia stan powierzchni oka i stabilność filmu łzowego po operacji zaćmy. Wyłączne stosowanie nawilżających kropli do oczu nie było wystarczające w utrzymaniu stabilności filmu łzowego u pacjentów z współistniejącym MGD.