Co o zdrowiu może powiedzieć wygląd języka?7 kwietnia 2019

Oglądanie języka należało od tysiącleci do kanonu badania lekarskiego. Szczególną uwagę do wyglądu języka przywiązywała medycyna Dalekiego Wschodu. W czasach, kiedy badania laboratoryjne nie były tak dostępne, ani na takim poziomie jak obecnie, oglądanie języka dostarczało lekarzowi wielu cennych wskazówek do rozpoznania choroby, jak i kontroli wyników leczenia.

autor: dr n. med. Leszek Marek Krześniak

Nierzadko zmiana wyglądu języka, tak niepokoi chorych, że przyspieszają wizytę u lekarza, aby wyjaśnić, co to może oznaczać. Rzeczywiście na języku nierzadko widać wcześniejsze objawy rozwijającego się schorzenia, zanim choroba całkowicie się rozwinie. Stara medycyna chińska wiązała zmiany na języku z poszczególnymi narządami ciała człowieka. Rysowano nawet specjalne mapy języka z zaznaczonymi narządami.

Język zdrowego człowieka jest różowy, sprężysty i wilgotny. Co mogą znaczyć odstępstwa od tej normy?

  • Biały nalot na całej powierzchni języka – może wskazywać na nadmierny rozrost drożdżaków Candida albicans, zapalenie jamy ustnej, nieprawidłowy skład flory bakteryjnej jelit. Zwykle w jamie ustnej człowieka żyje pewna ilość drożdżaków. Do ich nadmiernego rozrostu dochodzi u osób, które długo były leczone antybiotykami albo cierpią na cukrzycę (także utajoną) lub mają osłabienie układu odpornościowego oraz mają nadciśnienie tętnicze. Osoby takie powinny zwrócić się z tymi problemami do lekarza, bo zwykle wymagać będą stosowania leków na receptę, zachowania odpowiedniej diety, wykonywania zabiegów higienicznych, dezynfekcji jamy ustnej i języka oraz odbudowy prawidłowej mikroflory jelit. Biały nalot na przedniej 1/3 powierzchni towarzyszy zwykle nieżytom żołądka. Biały nalot na tylnej 1/3 powierzchni sugeruje procesy zapalne w układzie pokarmowym.
  • Język ze zgrubiałymi białymi plamami, które przy dotyku nie są bolesne, występuje często u osób palących tytoń. Może świadczyć o chorobie zwanej leukoplakia. Rogowacenie białe może także sygnalizować stan przedrakowy.
  • Żółty nalot może oznaczać podrażnienie pęcherzyka żółciowego oraz obecność hemoroidów. Może ponadto świadczyć o infekcjach przewodu pokarmowego, nieprawidłowej diecie, długotrwałym paleniu tytoniu (nikotynizmie), zaniedbaniach higienicznych w obrębie jamy ustnej. Czasem towarzyszy chorobom wątroby, żołądka lub stanom zapalnym jamy ustnej. Zażółcenie języka od spodu pojawia się wcześniej zanim nastąpi zażółcenie skóry. Żółty nalot na języku może być spowodowany infekcją bakteryjną lub cofaniem się kwasów żołądkowych. U osób z refluksem dwunastniczo-żołądkowym i żołądkowo-przełykowym może następować cofanie się żółci z dwunastnicy aż do jamy ustnej i języka. Spożywanie dużej ilości kawy lub pikantnych przypraw także może objawiać się żółtym zabarwieniem języka. Niekiedy podobny kolor towarzyszy chorobie wrzodowej żołądka. Wreszcie żółte zabarwienie powierzchni języka może być także spowodowane przyjmowaniem leków, zwłaszcza w postaci do ssania, jak np. witamin z grupy B czy nitrofurantoiny.
  • Gładki, ciemnoróżowy język stwierdza się u osób z anemią i niedoborem żelaza.
  • Język o barwie czerwono-truskawkowej, może wskazywać na brak wystarczającej ilości witaminy B12 i żelaza. Jeśli ten stan trwa dłużej, język staje się bardziej gładki, ponieważ większość kubków smakowych wygładzi się. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić silne bóle podczas picia gorących napojów i spożywania pikantnych potraw.
  • Błyszczący, jasno czerwony język występuje u osób z niedoborem witaminy A, żelaza lub witaminy B12.
  • Czerwone plamy na języku stwierdza się u osób z niedoborami witamin z grupy B.