Indywidualna edukacja – najlepsze rezultaty terapii wśród chorych na astmę lub POChP26 marca 2019

Jak dowodzą wyniki programu edukacyjnego przeprowadzonego wśród blisko 9000 pacjentów chorych na astmę i POChP, istnieje stała potrzeba edukowania tej grupy chorych.

Omówienie wyników
Etiopatogeneza, przebieg i leczenie w astmie i POChP istotnie się różnią. Odmienne są również oczekiwane efekty leczenia. Jednym z istotnych problemów w opiece nad chorymi na astmę jest obawa przed stosowaniem steroidów (tzw. sterydofobia). Dane pokazują, że skupienie się na edukacji pacjenta ukierunkowanej na patogenezę choroby i rolę leków przeciwzapalnych w astmie może prowadzić do wzrostu świadomości o potrzebie regularnego stosowania wziewnych glikokortykosteroidów.

Z kolei świadomość pacjentów, ale także społeczna na temat POChP jest nadal bardzo niska. Pozytywny wpływ programu na grupę chorych na POChP przejawił się m.in. wyższą świadomością na temat szkodliwości palenia papierosów, znaczenia regularnego stosowania leków rozkurczających oskrzela i potrzeby regularnego wysiłku fizycznego w spowolnieniu przebiegu choroby i utrzymaniu lepszej tolerancji wysiłku. Zwiększył się także odsetek pacjentów podejmujących regularną aktywność fizyczną. Kolejnym istotnym elementem Programu był wpływ na ograniczenie palenia papierosów. W prezentowanym badaniu w grupie chorych na POChP w czasie pierwszej wizyty do palenia papierosów przyznało się 63,2%. Natomiast w czasie drugiej wizyty tylko 52,4%. Według powyższych wyników – efekt programu jest bardzo obiecujący (zakładając, że chorzy ci trwale wyjdą z nałogu palenia papierosów).

Indywidualna edukacja danych grup pacjentów miała wpływ na jakość terapii. Jednocześnie zwiększenie wiedzy ogólnej pacjentów dawało im motywację do utrzymania wysokiej dyscypliny (tzw. compliance) i utrwalało przekonanie o własnym udziale w procesie leczniczym.

Materiał i metody:

  • Do programu edukacyjnego włączani byli pacjenci z potwierdzoną astmą lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc niezależnie od czasu trwania dotychczasowego leczenia. Udział pacjentów w programie był dobrowolny oraz zanonimizowany.
  • Program edukacyjny był realizowany w ramach podstawowej opieki medycznej podczas planowej ambulatoryjnej wizyty lekarskiej. Przedmiotem była ankieta. Program w okresie od 07.02.2018 r. do 15.10.2018 r. objął 8664 pacjentów stosujących leki wziewne z powodu astmy lub POChP, edukacje przeprowadziło 603 lekarzy na terenie całego kraju.Mediana czasu od pierwszej do drugiej wizyty wyniosła 39 dni.
  • Większość grupy edukowanej stanowili chorzy na astmę (61,2%), chorych na POChP było 38,8%. W programie wzięło udział 49,7% kobiet i 50,3% mężczyzn. Mediana wieku wynosiła 52 lata. Najmłodszy respondent miał 12 lat, najstarszy 93 lata. Ponad połowa ankietowanych była w wieku między 34 a 65 lat. U niemal jednej trzeciej ankietowanych (31,8%) czas trwania choroby wynosił ponad 10 lat.

Piśmiennictwo:
1. World Health Organization. Adherence in long-term therapies: evidence for action. Geneve, Switzerland, World Health Organization; 2003.
2. Global Strategy for Asthma Managemant and Prevention (GINA) update 2018, available from: www.ginasthma.org
3. GOLD Global Initiative for Chronic Obstructive Pulmonary Disease update 2019 https://www.goldcopd.org