Zdrowe jelita – klucz do odporności18 grudnia 2018

Układ odpornościowy to szereg współdziałających ze sobą elementów w ludzkim organizmie. A jednak coraz częściej słyszy się, że kluczem do zdrowia są zdrowe jelita. Mówią o tym lekarze i dietetycy, a kolejne badania dostarczają dowodów na to, że największa liczba komórek układu odpornościowego zlokalizowana jest właśnie w przewodzie pokarmowym.

autorka: Agata Opiela
coach zdrowia, specjalistka ds. żywienia, promotorka zdrowego stylu życia, slow life, naturalnych metod leczenia, współpracuje z portalem eGaga.pl

Odporność jest wynikiem pracy wielu skomplikowanych elementów tworzących układ immunologiczny – m.in. grasicy, śledziony, węzłów chłonnych czy migdałków. Ich ścisłe współdziałanie zapewnia organizmowi ochronę przed drobnoustrojami. Arsenał do walki z patogenami jest bardzo różnorodny – od limfocytów i przeciwciał obecnych we krwi, po bariery anatomiczne i fizjologiczne, w które uzbrojone jest nasze ciało. Jeśli odporność jest słaba, nie potrafi odeprzeć ataku drobnoustrojów, ale gdy układ odpornościowy jest zbyt aktywny, może dojść do rozwoju chorób autoimmunologicznych lub alergii. Jak zadbać o to, by system odpornościowy działał prawidłowo? Zdaniem immunologów odporność aż w 70% zależy od pracy jelit, a ponad połowa wszystkich krążących w organizmie komórek układu odpornościowego – limfocytów, znajduje się właśnie w ich obrębie.

Jelita nazywane przez niektórych drugim mózgiem to nie tylko narząd biorący udział w trawieniu i wchłanianiu pokarmów, ale również immunologiczny. Naukowcy od dawna wiedzieli, że w jelitach znajduje się największa pod względem ilościowym masa tkanki limfatycznej – podstawy układu odpornościowego. Sądzono jednak, że ma to związek z dużą ilością potencjalnie niebezpiecznych substancji, które każdego dnia przechodzą przez jelita. Dzisiaj już wiadomo, że GALT, czyli tkanka limfatyczna jelita, to złożony system odpornościowy, który jest odpowiedzialny nie tylko za miejscową ochronę jelit, ale również za tworzenie zdolności swoistego rozpoznawania i obrony przed różnymi czynnikami, które mogą być niebezpieczne dla wszystkich tkanek w organizmie. Od czego zależy prawidłowy rozwój tkanki GALT, a tym samym właściwe funkcjonowanie układu immunologicznego? Wymaga to odpowiedniej kolonizacji jelit bakteriami tworzącymi mikrobiotę jelitową, a rozwój i kształtowanie układu odpornościowego to proces długotrwały, który rozpoczyna się już w życiu płodowym.

jelita_graf

Początki dobrej odporności
Najnowsze doniesienia naukowe informują, że już w trakcie życia płodowego może dochodzić do stymulacji układu immunologicznego przez antygeny wytwarzane przez pewne szczepy bakterii wykrywane w płynie owodniowym. Pierwsze bakterie dostajemy jednak w trakcie porodu, a pierwotna prawidłowa kolonizacja jelita przez odpowiednie bakterie ma kluczowe znaczenie dla właściwego funkcjonowania odporności. Przewód pokarmowy noworodka urodzonego w sposób fizjologiczny zasiedlany jest przez bakterie z rodzaju Lactobacillus oraz niepatogenne formy: Escherichia coli, Entereococcus i Staphylococcus. Po kilku dniach dominują pałeczki z rodzaju Lactobacillus oraz Bifidobacterium. Drobnoustroje pochodzące z dróg rodnych matki czy rąk personelu medycznego w przypadku cesarskiego cięcia rozpoczynają kolonizację jałowego przewodu pokarmowego noworodka i to one właśnie po raz pierwszy aktywują pracę układu odpornościowego. Sposób porodu wpływa na rodzaj i liczbę bakterii nabytych przez noworodka, co z kolei determinuje utrzymanie homeostazy całego organizmu.