Zalecenia dietetyczne w chorobach nerek22 maja 2015

shutterstock_146376080

Do najczęściej diagnozowanych chorób nerek możemy zaliczyć kamicę nerkową oraz kłębuszkowe i odmiedniczkowe zapalenie nerek. Przy tych dolegliwościach równolegle do leczenia farmakologicznego konieczne jest wprowadzenie diety odciążającej chory narząd.

autorka: Justyna Marszałkowska-Jakubik
specjalista dietetyki medycznej, specjalista ds. zdrowia publicznego

Ostre kłębuszkowe zapalenie nerek wiąże się chyba z największymi ograniczeniami dietetycznymi. Celem takich obostrzeń jest oszczędzanie chorego narządu. Ze względu na występujące obrzęki zalecane jest ograniczenie płynów: dostarczamy ich w ilości proporcjonalnej do oddawanego moczu plus dodatkowe ok. 500 ml związane z innymi stratami (pot, kał itp.). Ponadto eliminujemy do minimum sól, ograniczeniu podlegają również produkty białkowe (mięso, ryby, wędliny, sery, mleko oraz jaja). W przypadku kłębuszkowego zapalenia nerek korzystna jest dieta wegetariańska, gdyż w białku zwierzęcym występują niepożądane przy tej chorobie substancje, takie jak mocznik i kreatynina, które w przypadku niesprawnych nerek mogą być zatrzymywane w nadmiarze we krwi. Dieta powinna bazować na lekkostrawnych produktach zbożowych (kleiki ryżowe oraz suchary czy pszenne bułki – optymalnie z mąki niskobiałkowej), z warzyw i owoców dozwolone są jedynie przeciery owocowe, kompoty lub ziemniaki puree, np. z masłem. W miarę powrotu do zdrowia zwiększa się stopniowo urozmaicenie diety, zaczynając od większej ilości płynów i produktów białkowych – ich ilość i tempo zmian w diecie powinno być jednak dostosowane do indywidualnej poprawy sprawności nerek pacjenta.

W przypadku odmiedniczkowego zapalenia nerek nie ma potrzeby wprowadzania aż tak znacznych ograniczeń dietetycznych, gdyż nerki są czynnościowo wydolne. Obowiązuje jednak dieta łatwostrawna (m.in. ze względu na stany gorączkowe). Wyłączamy zatem z menu ostre przyprawy (pieprz, paprykę, chilli oraz dodatki typu: musztarda, chrzan, ocet). Zdecydowanie eliminujemy używki (kawę, alkohol), z warzyw – ograniczeniu podlegają jedynie te ciężkostrawne, czyli kapustne, rzepa, rzodkiew itp. Jadłospis powinien być bogaty w witaminy – tu dozwolone, a nawet zalecane są owoce, soki owocowo-warzywne (szczególnie żurawinowy bez cukru, który ma działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze) czy świeże surówki z lekkostrawnych warzyw (pomidory, banany – bogate w potas zdecydowanie wskazane). Podaż płynów zwiększamy powyżej normy, do przynajmniej 2,5 litra na dobę.

Kamica nerkowa (szczawianowa, moczanowa i fosforanowa) jest spowodowana w dużej mierze błędami dietetycznymi. W prosty sposób można się zatem przed nią uchronić, przede wszystkim dbając o odpowiednie nawodnienie – minimum to 2 litry każdego dnia (istotne jednak, by w przeważającej ilości była to woda mineralna – naturalna, bezsmakowa, ewentualnie mało esencjonalne, niesłodzone kompoty lub słabe herbaty, np. ziołowe czy owocowe – żurawinowe). Należy stosować urozmaiconą dietę z dużą ilością warzyw, zaś profilaktycznie warto ograniczać używki (alkohol, mocna kawa) oraz sól. Niezależnie od przyczyny choroby wskazane jest ograniczenie spożycia soli kuchennej do zalecanych 6 g na dobę (1 płaska łyżeczka). Pozostałe zalecenia są uzależnione od rodzaju kamieni, jakie nam doskwierają.