Donosowa droga podawania leków17 marca 2015

shutterstock_171530993

Najczęściej donosową drogą podawane są leki działające miejscowo, stosowane w leczeniu infekcji oraz alergii. Ze względu na dużą powierzchnię wchłaniania, dobre unaczynienie zapewniające szybkie wchłanianie, pominięcie eliminacji związanej z efektem pierwszego przejścia w wątrobie, podanie donosowe jest także wykorzystywane w przypadku leków o działaniu ogólnoustrojowym.

autor: dr n. farm. Waldemar Zieliński
Zakład Farmakoekonomiki, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Budowa jamy nosowej oraz związane z nią warunki fizjologiczne mają decydujące znaczenie dla depozycji leku stosowanego miejscowo oraz jego redystrybucji poprzez oczyszczanie śluzowo rzęskowe; to z kolei wpływa na jego wchłanianie i warunkuje skuteczność leczenia. Optymalnym obszarem depozycji leków podawanych donosowo jest błona śluzowa małżowiny nosowej środkowej i przewodu nosowego środkowego. W tej okolicy dochodzi do turbulentnego ruchu powietrza wskutek zmiany kierunku przepływu z pionowego na poziomy. Dodatkowo na szybkie wchłanianie deponowanego w tej okolicy leku wpływa dobrze unaczyniona błona śluzowa z porowatym, łatwo przepuszczalnym śródbłonkiem naczyń. Na depozycję leku w obrębie małżowiny nosowej środkowej i przewodu nosowego środkowego wpływają dwa elementy – postać leku oraz technika jego podania[3]. Wśród metod stosowanych w celu zwiększenia wchłaniania jedną z najważniejszych jest wydłużenie czasu przebywania leku i kontaktu ze śluzówką. W tym celu stosowane są różne środki mukoadhezyjne, takie jak pochodne celulozy czy alginian czy chitosan[2].

Ograniczeniem związanym z donosową drogą podania mogą być miejscowe działania niepożądane związane z oddziaływaniem składników leku na rzęski lub błonę śluzową nosa. Podając lek donosowo należy także zwrócić uwagę na możliwość częściowej utraty dawki leku w wyniku działania oczyszczania śluzowo-rzęskowego czy w przypadku stanów zapalnych nosa na zwiększone wydzielanie śluzu, wydzieliny śluzowo-surowiczej i ropnej ograniczających wchłanianie[2, 5, 7].