Zioła w domowej apteczce30 listopada 2014

„Latem zbieraliśmy kocankę, kwiaty lipy, kwiaty i owoce bzu, rumianek. Leczyliśmy się ziołami” – wspomina moja babcia. Do dziś jej apteczka jest pełna ziołowych zapasów na jesienne infekcje. Nie może w niej zabraknąć ziół na wypadek gorączki czy przeziębienia.

Liść szałwii lekarskiej (Salvia officinalis)

Surowcem są liście zawierające olejki eteryczne i garbniki. Wyciągi z szałwii wykazują działanie przeciwpotne, działają ściągająco i antyseptycznie. Napar z szałwii zalecany jest do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych (np. anginie). Badania wykazały, iż ekstrakty etanolowe z liści szałwii posiadają silne działanie bakteriostatyczne i bakteriobójcze. Najbardziej wrażliwe na działanie ekstraktów okazały się bakterie Gram-dodatnie[2]. Należy uczulić pacjentów na zjawisko interakcji olejku szałwiowego z lekami syntetycznymi. Nasila on działanie leków przeciwcukrzycowych (glimepiryd, tolbutamid) i benzodiazepin (klonazepam, lorazepam), hamuje zaś działanie fenobarbitalu[3].

Liść mięty pieprzowej (Mentha piperita)

Surowcem są liście mięty oraz olejek miętowy otrzymywany z ziela Mentha piperita. Olejki eteryczne wykazują działanie żółciopędne, wiatropędne, rozkurczowe oraz uspokajające. Surowiec z powodzeniem stosowany w zaburzeniach trawienia wykazuje również działanie przeciwbakteryjne. Badania wykazały, iż główne składniki olejku miętowego (mentol i menton) działają silnie przeciw Stapholococcus aureus i Pseudomonas aeruginosa. Stosowany do inhalacji łagodzi kaszel i przeziębienie. Pacjentów należy przestrzec przed interakcjami olejku miętowego z glikozydami nasercowymi (nasila ich toksyczność) oraz nadwrażliwości niemowląt i dzieci do 3. r.ż. na mentol (krople miętowe, herbata). Należy również zachować ostrożność stosując u dzieci preparaty z olejkiem miętowym w obszarze nosa lub piersi.

Kwiatostan lipy (Tilia cordata, Tilia platyphyllos)

Surowcem są kwiatostany lipy drobnolistnej i wielkolistnej. Zawierają one m.in. flawonoidy, olejek eteryczny i śluzy. Wykazują działanie napotne. W związku z tym herbatę lipową możemy z powodzeniem stosować jako środek napotny w stanach gorączkowych towarzyszącym przeziębieniom i grypie. Zioła stosowane od wieków z dużą skutecznością, dziś są niedoceniane. Korzystajmy z ich dobroczynności, pozwólmy im zagościć w naszych domowych apteczkach.

Piśmiennictwo:
1. Postępy Fitoterapii 1/2009, s. 3-11,E. Hołderna-Kędzia, B.Kędzia, A. Mścisz, Poszukiwanie wyciągów roślinnych o wysokiej aktywności antybiotycznej.
2. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna V, 2012, 3, str. 743–748, M. Gniewosz, K. Kraśniewska, Z. Węglarz, J. Przybył, Porównanie przeciwdrobnoustrojowej aktywności etanolowego i wodnego ekstraktu z szałwii lekarskiej (Salvia officinalis).
3. Postępy Fitoterapii 2/2006, s. 105, Bogdan Kędzia, Jerzy Alkiewicz, Interakcje pomiędzy lekami roślinnymi stosowanymi w inhalacjach a lekami syntetycznymi stosowanymi doustnie.
Ponadto: http://www.farmakognozja.farmacja.pl/