Inteligencja emocjonalna17 maja 2014

Człowiek jest istotą emocjonalną – czucie i przeżywanie jest codziennym doświadczeniem. Emocje są podstawowym zasobem energii i informacji, a także motorem działania. Co jednak zrobić, by „nie kupować” wszystkich emocji z otoczenia i zachować harmonię?

Reakcje emocjonalne są uniwersalne dla całej rasy ludzkiej. Wszyscy podobnie przeżywamy uczucia radości, smutku, gniewu. Natomiast sam sposób wyrażania/ekspresji emocji jest powiązany z normami i zasadami obowiązującymi w danej kulturze, społeczności czy grupie społeczno-zawodowej. Mimo uniwersalnych reguł istnieje także indywidualna specyfika emocjonalna. Kobietom przypisuje się większą emocjonalność niż mężczyznom. Osoby, które określamy jako niezwykle emocjonalne mają wszystkie emocje „na wierzchu”. Łatwo przechodzą od smutku i rozżalenia, do pełnej euforii. Ich przeciwieństwem są ludzie, którzy „zamrażają” swoje emocje i nie pozwalają sobie na ich ujawnianie/ekspresję. Wg. D. Golemana pierwszy krok w rozwoju inteligencji emocjonalnej to umiejętności osobiste polegające na samoświadomości i samoregulacji.

SAMOŚWIADOMOŚĆ

To umiejętność oceny własnego aktualnego stanu emocjonalnego, czyli trafnego nazwania przeżywanej emocji czy odczuć. To również umiejętność zdiagnozowania, co jest ich źródłem. Niektóre stany emocjonalne biorą się po prostu ze zmęczenia, głodu czy innej niedyspozycji organizmu. Źródłem emocji może być zarówno przeszłość (wspomnienia, rozpamiętywanie przeżytych sytuacji), teraźniejszość (np. nagła stresująca sytuacja, w której się znaleźliśmy), jak i przyszłość (wyobrażenie na temat tego, co się może wydarzyć). Obserwowanie swoich emocji to umiejętność uświadamiania sobie swoich reakcji z równoczesnym zachowaniem dystansu wobec nich.

SAMOREGULACJA

Możemy świadomie wpływać na nasze emocje. Oczywiście nie jest możliwe natychmiastowe wyprowadzenie się ze stanu rozpaczy do stanu szczęścia. Możemy natomiast racjonalnie zmniejszyć intensywność niepożądanej emocji. Samoregulacja to świadoma praca nad własnymi negatywnymi nawykami emocjonalnymi, takimi jak nadmierne emocjonowanie się wszystkim, zamartwianie się na zapas, „nakręcanie się”, dramatyzowanie, tragizowanie, denerwowanie się drobiazgami, przewrażliwienie, cierpiętnictwo, nagłe zamykanie się w sobie, popadanie w depresję, podtrzymywanie emocji myśleniem, rozpamiętywanie itp.