Unikajmy dzielenia tabletek u pacjentów w podeszłym wieku18 lipca 2013

unikajmy-dzielenia-tabletek-u-pacjentow-w-podeszlym-wieku

W praktyce klinicznej coraz częściej można spotkać się z praktyką dzielenia tabletek leków przeciwbólowych. Jest jednak kilka argumentów przeciwko takiemu działaniu, które warto wziąć pod uwagę.

Wiek pacjenta

Należy pamiętać, że leczeniu przeciwbólowemu często poddawani są pacjenci po 60. roku życia (np. z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów). Ich terapia często jest więc terapią przewlekłą. Dodatkowo pacjenci w podeszłym wieku, z powodu licznych schorzeń współistniejących, często przyjmują polifarmakoterapię, co niestety sprzyja pomyłkom podczas dawkowania leków. Dlatego należy ułatwić pacjentowi utrzymanie terapii i umożliwić przyjmowanie prawidłowych dawek leków.

Utrzymanie terapii

Jednym z warunków trwałego stosowania przez pacjenta zaleceń lekarskich jest jednoznaczny i jak najprostszy schemat dawkowania leków. Podczas przewlekłego stosowania leków pacjenci rozpoznają je często nie po nazwie, a po wyglądzie. Wielkość, kształt oraz kolor tabletki czy kapsułki są cechami, dzięki którym pacjent wie, o jakiej porze dnia i w jakiej liczbie dany lek jest przyjmowany. W badaniach przeprowadzonych na grupie ponad 5000 pacjentów, którzy przyjmowali leki przeciwbólowe, wykazano, że zmiana leku czy schematu dawkowania może stać się przyczyną pomyłek u 36% pacjentów.

Taką zmianą jest niewątpliwie zalecenie dzielenia tabletek, pomimo tego, że dotychczas pacjent przyjmował całą tabletkę. Czasami tego typu wskazówka jest udzielana mimo, że dostępne są postacie leku, których dzielić nie trzeba, gdyż zawierają terapeutyczną dawkę substancji czynnej! Pomyłki podczas dawkowania leków mogą doprowadzać do wystąpienia działań niepożądanych, które nierzadko zniechęcają pacjenta do kontynuowania farmakoterapii. Mogą także doprowadzić do przedawkowania, a także ujawnienia się klinicznych skutków pomiędzy równocześnie stosowanymi lekami, które w wielu przypadkach są dawkozależne.

Nie bez praktycznego znaczenia są również techniczne problemy z podziałem tabletek, które mogą w konsekwencji doprowadzać do tego, że uzyskana w ten sposób dawka leku jest nieprecyzyjna i może powodować zmianę trwałości substancji leczniczej. Wynika z tego jasne wskazanie, aby nie zalecać pacjentom podziału tabletek, gdy z punktu racjonalnej farmakoterapii nie jest to niezbędne. Korzyść z takiego postępowania jest wątpliwa, natomiast potencjalne zagrożenia z tym związane są znaczne.

Piśmiennictwo:

  1. Wehling M.: Drug Therapy for the elderly. Springer-Verlag, Wiedeń 2013
  2. Van der Zee MHA, Daly AK.: Pharmacogenetics and Individualized Therapy

autor: dr Jarosław Woroń
Klinika Leczenia Bólu i Opieki Paliatywnej UJ CM Kraków,
Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii UJ CM Kraków