Kamica nerkowa9 lipca 2013

Kamica nerkowa jest chorobą polegającą na powstawaniu kamieni w nerkach oraz drogach odprowadzających mocz. Dotyka ona ok. 10% populacji krajów rozwiniętych (dwukrotnie częściej dotyczy mężczyzn) i ma charakter nawracający.

Ryzyko wystąpienia kamicy wzrasta (do 20-25%) w krajach gorących, gdzie do jej powstania usposabia ekspozycja na słońce (zwiększone wytwarzanie witaminy D) oraz zwiększona utrata płynów przez skórę.

Ryzyko nawrotu kamicy jest duże i sięga 50% – 75% w ciągu 10 – 20 lat. Kliniczne czynniki związane z wysokim ryzykiem nawrotu to: pierwszy epizod kamicy w młodym wieku, czynniki dziedziczne, kamica powstała na podłożu infekcji układu moczowego (struwitowa) oraz kamica wtórna (np. pojawiająca się w przebiegu pierwotnej nadczynności tarczycy).

Do powstania kamicy wapniowej przyczynia się zwiększone wydalanie wapnia, szczawianów czy kwasu moczowego oraz zbyt małe wydalanie cytrynianów. Dodatkowymi czynnikami ryzyka są: zmniejszona ilość wydalanego moczu, jego alkalizacja oraz czynniki dietetyczne (zbyt wysokie spożycie białka zwierzęcego, szczawianów, soli kuchennej), anatomiczne (nerka gąbczasta, podkowiasta), ogólnoustrojowe.

Dla powstania kamicy struwitowej najważniejszym czynnikiem ryzyka są przewlekłe zakażenia układu moczowego. W przypadku kamicy moczanowej czynnikami sprzyjającymi rozwojowi są: dna moczanowa, przewlekłe biegunki, odwodnienie, duża zawartość puryn w diecie, łuszczyca.
Standardowe leczenie kolki nerkowej polega na działaniu objawowym czy leczeniu przeciwbólowym, rozkurczowym, przeciwzapalnym ułatwiającym wydalenie złogów.

Postępowanie diagnostyczne

Diagnozowanie polega na wykonaniu badań obrazowych takich jak USG jamy brzusznej, RTG jamy brzusznej (stosowane doraźnie w przypadku kolki nerkowej lub podejrzenia kamicy) i w dalszej kolejności, urografii dożylnej lub tomografii komputerowej jamy brzusznej. Dzięki tym badaniom jesteśmy w stanie ocenić położenie, wielkość kamieni oraz czynność wydzielniczą nerek. Pozwala to na zaplanowanie odpowiedniego leczenia.

Profilaktyka nawrotów kamicy nerkowej

W zapobieganiu nawrotom kamicy bardzo ważna jest profilaktyka. Farmaceuta może zwrócić uwagę pacjenta na:

  • Prawidłowe nawadnianie. Europejskie Towarzystwo Urologiczne jako jedną z metod profilaktyki zaleca utrzymanie wysokiego poziomu diurezy: 2 – 2,5 l/dobę.
  • Zalecenie ograniczenia przyjmowania białka zwierzęcego i soli kuchennej.
  • Unikanie suplementacji wapnia.
  • Zmniejszenie podaży szczawianów w pokarmach (ograniczenie w diecie podawania szpinaku, rabarbaru, czekolady, orzechów, truskawek) oraz zmniejszenie suplementacji witaminy C.
  • Zwiększenie podaży potasu w diecie.

Leczenie farmakologiczne kamicy

W zależności od rodzaju kamicy zaleca się między innymi stosowanie leków moczopędnych, alkalizujących, czy inhibitorów ureazy.

Piśmiennictwo:

„Wielka Interna Nefrologia” pod red. M. Myśliwca, ss 320; 330, ISBN 978-83-60135-62-4

autorzy: lek. med. Michał Puszyński,
dr hab. n. med. Marcin Słojewski
Katedra i Klinika Urologii i Onkologii Urologicznej
Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego,
lek. med. Katarzyna Luterek-Puszyńska
Katedra i Klinika Ginekologii Operacyjnej
i Onkologii Ginekologicznej Dorosłych i Dziewcząt
Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego