Leczenie i profilaktyka przeciwbakteryjna zakażeń układu moczowego11 kwietnia 2013

leczenie-i-profilaktyka-przeciwbakteryjna-zum

Nie należy bagatelizować zakażeń układu moczowego (ZUM), gdyż mogą one powodować odległe problemy zdrowotne, takie jak upośledzenie czynności nerek.

Do czynników etiologicznych wywołujących ZUM zaliczamy: pałeczkę okrężnicy E.coli, Proteus spp, P.mirabilis, Klebsiella spp, Staphylococcus saprophyticus, przy czym Escherichia coli stanowi główny patogen odpowiedzialny za infekcje układu moczowego u kobiet. Bakterie te mają właściwość przylegania i nawarstwiania się na powierzchni nabłonka, tworząc kolonie zwane biofilmem. Szczepy E.coli w obrębie biofilmu mogą być nawet 500-1000 razy bardziej odporne na działanie leków przeciwbakteryjnych [1]. Objawy ZUM różnią się w zależności od wieku. Choroba ta występuje u dorosłych kobiet ok. 50 razy częściej niż u mężczyzn.

W ramach diagnostyki zapalenia dróg moczowych, oprócz wywiadu i badania przedmiotowego, należy wykonać następujące badania:

  • laboratoryjne:
    – ocena wskaźników stanu zapalnego we krwi obwodowej (OB, CRP, morfologia),
    – stężenie kreatyniny, mocznika, sodu i potasu,
    – badanie ogólne moczu,
  • mikrobiologiczne:
    – posiew moczu z antybiogramem,
  • obrazowe:
    – USG jamy brzusznej.

Do leczenia pierwszego rzutu niepowikłanych infekcji układu moczowego najczęściej rekomenduje się:

  • furazydynę – 100 mg 4 razy dziennie/7 dni,
  • kotrimoksazol – 960 mg 2 razy dziennie/3 dni,
  • trimetoprim – 100 mg 2 razy dziennie/3 dni,
  • fosfomycynę – 3 g jednorazowo przed snem,
  • fluorochinolony – ciprofloksacyna, pefloksacyna.

Leki drugiego wyboru to amoksycylina z kwasem klawulanowym, cefaklor [2].

W około 20-30% przypadków nawroty ZUM występują już w ciągu roku od pierwszego zachorowania. Jednym z najważniejszych sposobów zapobiegania nawrotom ZUM u kobiet jest możliwie największa podaż płynów. Należy wypijać co najmniej 3 l płynów dziennie i opróżniać pęcherz moczowy zanim poczuje się parcie na mocz.

W zapobieganiu nawrotom ZUM u kobiet skuteczne jest także picie soku z żurawin i stosowanie probiotyków. Mechanizm przeciwbakteryjnego działania żurawiny wynika nie tylko z zakwaszania moczu, ale również z właściwości zawartych w niej proantocyjanidyn. Związki te uniemożliwiają adhezję bakterii E.coli do nabłonka układu moczowego, zapobiegając ich kolonizacji i ułatwiając wydalanie z moczem.

W licznych badaniach obserwowano również destrukcyjny wpływ surfaktantów produkowanych przez pałeczki kwasu mlekowego na strukturę biofilmu szczepów E.coli.

Udowodniono, że biosurfaktanty wydzielane przez probiotyczny szczep Lactobacillus acidophilus hamują tworzenie biofilmu przez bakterie uropatogenne i drożdże Candida albicans [3]. Probiotyki zatem są istotnym elementem uzupełniającym zarówno terapię antybiotykami, jak i profilaktykę ZUM.

Piśmiennictwo:

  1. Paszkowski T. , Milart P. i inni: Urinary tract infections in the menopausal period: optimal management, Przegląd Menopauzalny 2013; 1: 23-28.
  2. Kupilas A., Sosnowski R.: Infekcje dróg moczowych i ich profilaktyka. Przegląd Urologiczny 2012/13/6 (76).
  3. Krasowska A.: Biomedyczna aktywność biosurfaktantów. Postepy Hig Med Dosw (online), 2010; 64: 310-313.