Alergik w aptece – rola farmaceuty9 kwietnia 2013

alergik-w-aptece-rola-farmaceuty

Rola farmaceuty w rozpoznawaniu i prowadzeniu pacjentów ze zmianami alergicznymi z roku na rok wzrasta. To konsekwencja rosnącej liczby pacjentów z tymi zmianami odwlekających zwykle wizytę u lekarza specjalisty, braku właściwej diagnozy i coraz większej dostępności do leków przeciwalergicznych bez recepty

Prawie 50%* pacjentów z objawami alergii nie ma jej zdiagnozowanej na poziomie gabinetu lekarskiego. Ponadto na rynku aptecznym zwiększa się liczba leków przeciwalergicznych dostępnych bez recepty. Wymaga to od farmaceuty odpowiedzialnego i indywidualnego postępowania względem każdego pacjenta oraz zalecanej farmakoterapii (ponad 20% pacjentów dokonuje zakupów leków rekomendowanych przez farmaceutów). Rosnąca liczba pacjentów ze zmianami alergicznymi spowodowana jest niewątpliwie wpływem czynników środowiskowych, np. wzrostem urbanizacji.

Wg badań ECAP polskie społeczeństwo należy do jednych z najbardziej zalergizowanych społeczeństw świata. Alergiczny nieżyt nosa zdiagnozowano aż u 25%, a objawy alergii wystąpiły przynajmniej raz u ponad 40% populacji**. Najczęściej występującymi dolegliwościami ze strony dróg oddechowych o podłożu alergicznym są: nieżyty nosa (30-45% w różnych populacjach), zapalenie spojówek (ok. 30%), ale także ze strony skóry (np. wysypki, pokrzywka u 20-28%) i z przewodu pokarmowego (4-9%), co wiąże się z obecnością przeciwciałIgE. W trakcie wywiadu z pacjentem, u którego istnieje podejrzenie wystąpienia alergicznego nieżytu nosa z towarzyszącym często równocześnie alergicznym zapaleniem spojówek, farmaceuta powinien uzyskać charakterystyczny obraz chorobowy w postaci: wycieku wodnistej wydzieliny z nosa, napadowego kichania, świądu nosa, rzadziej uczucia zatkania nosa, a także występującym stanem zapalnym oczu z łzawieniem, zaczerwienieniem, świądem i obrzękiem.

Alergenami powodującymi rozwój choroby są pyłki roślin wiatropylnych, roztocza kurzu domowego, naskórek i sierść zwierząt, zarodniki grzybów pleśniowych zewnątrzdomowych, ale także tzw. alergeny zawodowe (lateks, aldehydy, detergenty, pyły mąki). Na nasilenie objawów choroby wpływa palenie tytoniu, zanieczyszczenie środowiska, a także farby, lakiery, wykładziny, klimatyzacja. U niektórych chorych objawy są mniej charakterystyczne, np. uczucie zmęczenia, zaburzenia koncentracji, suchość w jamie ustnej, chrapanie lub podwyższenie temperatury ciała.

Zmiany alergiczne mogą przybierać postać okresową lub przewlekłą (objawy występują przez więcej niż 4 dni w tygodniu i trwają ponad 4 tygodnie), ponadto mogą mieć łagodny, umiarkowany lub ciężki przebieg, który charakteryzuje się dodatkowo występowaniem zaburzeń snu, utrudnieniem w wykonywaniu codziennych czynności, trudnościami w pracy lub nauce.

Wystąpienie zmian alergicznych w obrębie błony śluzowej nosa i / lub oczu poprzedzone jest kontaktem z określonym alergenem, dlatego w każdej chorobie alergicznej konieczne jest unikanie przez chorego alergenów bądź skuteczne ich usuwanie w celu osłabienia reakcji alergicznej. Fachowa porada farmaceuty, której oczekują pacjenci, powinna skupić się na podkreśleniu konieczności unikania ekspozycji na odpowiednie alergeny oraz na zaleceniach dotyczących odpowiedniego stosowania preparatów.

We wszystkich postaciach zmian alergicznych nosa i oczu w terapii doustnej wskazane jest stosowanie leków przeciwhistaminowych II generacji (preparaty cetyryzyny, loratadyny, feksofenadyny – dostępne także bez recepty), które działają wybiórczo na receptor H1. Preparaty te charakteryzują się stosunkowo nielicznymi działaniami niepożądanymi i przeciwwskazaniami, ponadto wygodą w stosowaniu przez pacjentów (przyjmowane raz na dobę).

 

* IQS-Quant Group, Raport z badania ilościowego Alergie, CATI 24/7 (n= 2000), październik 2012

** Raport z badania ECAP – Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce (2006 – 2008), pod red. Prof. Bolesława Samolińskiego, Warszawski Uniwersytet Medyczny.