Gdy dziecko boli głowa

Ból głowy może wystąpić w każdym wieku. Głowa może boleć nawet niemowlęta, które stają się wówczas niespokojne i wrażliwe na bodźce zewnętrzne, blade i apatyczne, czasem przykładają rączki do głowy. Dziecko w wieku przedszkolnym często bólem głowy określa inne dolegliwości lub po prostu zgłasza w ten sposób swoje niezadowolenie. Dziecko, które boli głowa, jest blade, apatyczne, płaczliwe, często trzyma rączki nad bolącym miejscem lub przeciwnie – jest bardziej pobudzone, drażliwe i krzykliwe.

Obraz kliniczny i najczęstsze przyczyny bólów głowy u dzieci

1. Bóle głowy towarzyszące infekcji, często przebiegające z gorączką, mogą być zwiastunem rozpoczynającej się infekcji wirusowej: zwykłego przeziębienia, grypy, trzydniówki, ospy wietrznej czy nieżytu żołądkowo-jelitowego. Mogą towarzyszyć również infekcjom bakteryjnym, takim jak: zapalenie górnych dróg oddechowych, angina czy zapalenie płuc. W przypadku, gdy gorączka jest bardzo wysoka nie ustępuje po podaniu leków p/gorączkowych i towarzyszą jej objawy, takie jak: nagły silny ból głowy, sztywność karku i wymioty, należy bezwzględnie i szybko skontaktować się z lekarzem. Może być to objaw zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. W pozostałych przypadkach pomocne może być doraźne podanie leku przeciwbólowego i konsultacja pediatryczna w zależności od stanu ogólnego dziecka.

2. Migrenowe bóle głowy mogą pojawić się u dzieci powyżej 4. roku życia i dotyczą około 4-28% populacji dziecięcej. Ból odczuwany przez dziecko jest ostry, pulsujący i może trwać ponad 2 godziny. towarzyszyć mu mogą nudności, wymioty, światłowstręt, nadwrażliwość na dźwięki, na zapachy. najczęściej dolegliwości umiejscowione są z jednej strony głowy, ale u dzieci bóle migrenowe bardzo często są obustronne, zlokalizowane w okolicy czołowej lub skroniowej. Dziecko kładzie się w zaciemnionym pokoju, wycisza muzykę, nakrywa głowę rękoma, może odczuwać drętwienie, mrowienie lub zmiany temperatury skóry, ból brzucha oraz może mieć uczucie pustki w głowie. należy skontaktować się z lekarzem pediatrą lub lekarzem rodzinnym i postępować wg jego zaleceń. Przy napadzie bólu trzeba zapewnić dziecku spokój, wyciszyć muzykę, położyć w zaciemnionym pokoju, a jeśli ból nie narasta, podać lek przeciwbólowy.

3. Napięciowe bóle głowy mają łagodne lub średnie nasilenie. Ból głowy jest jednostajny, czasem opasujący głowę, nie nasila się w trakcie wysiłku. może utrzymywać się różnie długo, kilka godzin, a nawet cały dzień. Dziecko zazwyczaj nie przerywa wykonywania swoich czynności. Należy skontaktować się z lekarzem pediatrą lub lekarzem rodzinnym i postępować według jego zaleceń. Jeśli ból nawraca co jakiś czas i nie ma charakteru narastającego, można podać lek przeciwbólowy.

4. Bóle głowy związane ze stresem są częstą przyczyną bólu głowy u dzieci. Ból umiejscowiony  jest zwykle w okolicy czoła, potylicy i skroni. Pojawia się na zakończenie dnia lub przed trudną sytuacją dla dziecka (klasówka, rozstanie z rodzicem). Stres może wynikać z sytuacji istniejącej w domu (kłótnie między rodzicami, pojawienie się rodzeństwa) czy grupie przedszkolnej (koledzy z grupy przedszkolnej nie chcą się z nim bawić). Należy skontaktować się z lekarzem pediatrą lub lekarzem rodzinnym i postępować według jego zaleceń. Warto zwrócić szczególną uwagę na kontakty emocjonalne dziecka, a w razie utrzymywania się dolegliwości bólowych warto skontaktować się z psychologiem dziecięcym.

5. Bóle głowy związane z niehigienicznym trybem życia i nieregularnym odżywianiem. Przemęczenie, nieregularny sen, zbyt duża ilość czasu spędzana przed telewizorem, komputerem, długotrwałe wpatrywanie się w migoczące obrazy, za długie przebywanie na słońcu bez odpowiedniej ochrony, jak również hipoglikemia (obniżenie stężenia glukozy we krwi) wynikająca ze zbyt małej ilości jedzenia i nieregularnych posiłków, często powodują bóle głowy u dzieci. należy skontaktować się z lekarzem pediatrą lub lekarzem rodzinnym i postępować według jego zaleceń. Ważne jest zapewnienie dziecku urozmaiconej diety i regularnych posiłków (bardzo ważne śniadanie!), dbanie o regularny sen dziecka, spędzanie czasu na świeżym powietrzu, ograniczanie czasu spędzanego przed telewizorem oraz ochrona głowy w czasie nadmiernego nasłonecznienia.

6. Bóle związane z zaburzeniami okulistycznymi (wada wzroku lub jaskra). Bóle głowy pojawiają się systematycznie po południu bądź wieczorem. należy skontaktować się z okulistą.

7. Bóle głowy związane z zapaleniem zatok lub zapaleniem ucha środkowego. Bóle związane z zapaleniem zatok nasilają się przy pochylaniu. Ból umiejscowiony jest w okolicy nasady nosa lub czoła z towarzyszącym mu obrzękiem śluzówki, wydzieliną z nosa i uczuciem blokady nosa. Ból głowy związany ze stanem zapalnym ucha jest silny, dziecko jest rozdrażnione i płaczliwe, często ciągnie się za ucho. Przy nawracaniu stanów zapalnych zatok i ucha środkowego należy skontaktować się z laryngologiem.

8. Pourazowe bóle głowy. Jeśli dolegliwości pojawiają się bezpośrednio po urazie, mogą być spowodowane obrzękiem mózgu, krwawieniem śródczaszkowym lub pęknięciem kości czaszki. Natomiast jeśli dolegliwości bólowe pojawią się w ciągu doby po urazie, z towarzyszącą sennością, nudnościami, wymiotami i zaburzeniami równowagi, mogą świadczyć o wstrząśnieniu mózgu. Należy w takim przypadku niezwłocznie udać się do szpitala.

Czego robić nie wolno:

• nie wolno leczyć dziecka w domu, jeśli bólowi głowy towarzyszą wymioty, zaburzenia świadomości, zaburzenia równowagi, a ból wystąpił nagle i ma charakter narastający,
• nie wolno podawać małym dzieciom salicylanów, ponieważ grozi to uszkodzeniem wątroby, lekami z wyboru są ibuprofen lub paracetamol,
• nie wolno nie dowierzać małym dzieciom, gdyż nawet niemowlęta mogą prezentować objawy bólowe głowy,
• jeśli bóle głowy pojawiają się zawsze przed klasówką lub przed innym trudnym wyzwaniem, nie wolno dać się dziecku szantażować.