Dieta zalecana w przypadku podwyższonych wartości kreatyniny24 sierpnia 2016

shutterstock_341024258b

Wyniki badań epidemiologicznych wskazują, że przewlekła choroba nerek jest obecnie postrzegana jako choroba cywilizacyjna i dotyczy ponad 10% populacji krajów wysokorozwiniętych. Istotnym elementem zapobiegania i leczenia tej dolegliwości jest odpowiednio dobrana dieta.

dr Joanna Bajerska
adiunkt w zakładzie dietetyki Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, specjalista dietetyk z zakresu żywienia człowieka

Nerki są narządem spełniającym główną rolę w regulowaniu gospodarki wodno-elektrolitowej ustroju. Ich zadaniem jest między innymi wydalanie wody, niektórych jonów (np. sodu, potasu, wodoru) i końcowych produktów przemiany materii (np. mocznika, kwasu moczowego, kreatyniny). Prawidłowe spełnianie tych funkcji warunkuje utrzymanie stałej objętości, składu oraz odczynu płynów ustrojowych, takich jak krew i płyn pozakomórkowy. Końcowym produktem czynności nerek jest mocz powstający podczas filtracji krwi przepływającej przez ten narząd. Każda nerka składa się z 1-3 milionów małych jednostek filtrujących zwanych nefronami. Przepływająca przez nie krew w kłębuszkach ulega filtracji, tworząc tzw. mocz pierwotny, czyli przesącz kłębuszkowy odpowiadający w zasadzie składem odbiałczonemu osoczu. Przewlekłe choroby nerek, uszkadzając nefron, powodują stopniowe narastanie upośledzenia funkcji narządu. W praktyce medycznej jednym z markerów pozwalającym monitorować stan nerek jest poziom kreatyniny.

Z biochemicznego punktu widzenia kreatynina jest produktem pochodnym przemian metabolicznych zachodzących w mięśniach i należy do niewielu związków, które są w nerkach filtrowane i prawie w całości usuwane do moczu. Im filtrowanie jest sprawniejsze, tym stężenie kreatyniny we krwi jest niższe. Posługując się odpowiednimi wzorami, które poza stężeniem kreatyniny uwzględniają wiek, płeć, wzrost, masę ciała i są przeliczane w stosunku do powierzchni ciała pacjenta (1.73m2) można wyliczyć szybkość przesączania kłębuszkowego eGFR (ang. estimated glomerular filtration rate). Wielkość eGFR stanowi podstawę klasyfikacji przewlekłej choroby nerek, która w pierwszym stadium uwzględnia cechy uszkodzenia nerek, takie jak białkomocz czy mikroalbuminuria, charakteryzujące się przewlekłością (tj. nieustępujące przez 3 lub więcej miesięcy), ale bez równoczesnego zaburzenia czynności nerek (tj. bez obniżenia współczynnika przesączania kłębuszkowego). Kolejne etapy przewlekłej choroby nerek obejmują pojęcie przewlekłej niewydolności nerek, z uwzględnieniem niewydolności utajonej, wyrównanej i niewyrównanej, przy czym ostatni etap to schyłkowa niewydolność nerek wymagająca długotrwałej terapii nerkozastępczej.

Zasadniczym celem leczenia dietetycznego jest uzyskanie i utrzymanie prawidłowego stanu odżywienia, spowolnienie, a nawet zahamowanie rozwoju uszkodzenia nerek i zapobieganie zaburzeniom metabolicznym występującym w przebiegu tej choroby (m.in. hiperkaliemii, hiperfosfatemii, hipokalcemii). Ponadto prawidłowo skomponowana dieta powinna ułatwiać kontrolę ciśnienia tętniczego, hiperglikemii oraz zaburzeń lipidowych, które mogą przyspieszać postęp choroby. Odpowiednia podaż energii w diecie osoby cierpiącej na przewlekłe choroby nerek chroni przed rozpadem białka ustrojowego i narastaniem stężenia mocznika w krwi oraz pozwala uzupełnić i utrzymać zapasy białek ustrojowych na odpowiednim poziomie. Wartość energetyczna dziennej racji pokarmowej powinna wynosić ok. 2000-2500 kcal. Przy niewielkim uszkodzeniu nerek, u osób otyłych wskazana jest redukcja masy ciała, co ułatwia kontrolę glikemii i profilu lipidowego oraz poprawia insulinowrażliwość.

Prześlij dalej