Atopowe zapalenie skóry a inne choroby – zagadkowy patomechanizm13 lipca 2016

shutterstock_430164043

Atopowe zapalenie skóry (AZS) będące przewlekłą i nawrotową zapalną dermatozą, nastręcza wiele problemów nie tylko chorym, ale również lekarzom i naukowcom, którzy próbują poznać jej przyczyny.

lek. Małgorzata Marcinkiewicz
dermatolog

Choroba dotyczy zarówno dzieci jak i dorosłych na całym świecie. Należy do grupy chorób atopowych jak astma, alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek, pokrzywka, nietolerancja pokarmowa. Choroby te mogą ze sobą współistnieć. Wyróżnia się trzy postacie schorzenia: niemowlęcą, dziecięcą oraz dorosłą, które rozpoznaje się na podstawie objawów klinicznych i typowej lokalizacji. W 1980 r. wprowadzono kryteria diagnostyczne Hanifina i Rajki mające za zadanie ułatwienie rozpoznania AZS.

Obecnie za najbardziej charakterystyczne objawy AZS uznaje się:

  • świąd,
  • wyprysk o typowym umiejscowieniu,
  • przewlekły i nawrotowy charakter choroby,
  • początek choroby we wczesnym dzieciństwie,
  • atopię, w tym także u najbliższych krewnych,
  • suchość skóry.

Świąd w przebiegu AZS jest uporczywy i bardzo nasilony. Zmusza chorego do ciągłego drapania, w wyniku którego wtórnie dochodzi do nasilenia wyprysku, lichenifikacji (pogrubienie skóry z uwydatnionym poletkowaniem skóry), powstawania przeczosów i strupów.

Ogólnoświatowe badania epidemiologiczne, jak choćby ISAAC, mówią o ok. 2-krotnym wzroście częstości występowania AZS w ostatnich dziesięcioleciach. Badania przeprowadzone w Skandynawii i Niemczech szacują częstość występowania choroby na 7-15% populacji. Wśród uznanych czynników ryzyka odpowiedzialnych za coraz częstsze rozpoznawanie AZS należy wymienić: środowisko miejskie, status społeczny (wyższy poziom ekonomiczny i wykształcenie), warunki mieszkaniowe, palenie tytoniu. Zwraca się uwagę, że obecność AZS u matki ma wpływ na częstsze pojawienie się choroby u dziecka. Patogeneza AZS jest złożona. Za rozwój choroby odpowiedzialne są czynniki genetyczne, epigenetyczne (wpływające na dziedziczenie pozagenowe i regulujące ekspresję genów) oraz czynniki środowiskowe. Przyjmuje się, że AZS jest chorobą dziedziczoną wielogenowo. Geny odpowiedzialne za powstanie objawów choroby nie są do końca poznane. Wskazuje się na ich rolę na podstawie analiz dziedziczenia AZS w rodzinie. Oszacowano, że 60% osób dorosłych z AZS ma chore dzieci. W patogenezie AZS uwzględnia się ponadto rolę alergenów i autoantygenów, reakcji nadwrażliwości typu I (reakcja zależna od IgE), zaburzenia w odpowiedzi immunologicznej T-komórkowej, różnych chemokin i ich receptorów prowadzących do nagromadzenia komórek stanu zapalnego. Co ciekawe, badania ostatnich lat dostarczają dowodów na związek wczesnej diety z rozwojem przewlekłych chorób wieku dorosłego. Spożywanie dużych ilości kwasu foliowego i witaminy B12 wpływa na rozwój atopii. Suplementacja wspomnianych związków podczas ciąży rzutuje na 2-krotnie większe ryzyko rozwoju AZS u dzieci. Mówi się także o związku alergii pokarmowej z AZS. Przyjmuje się, że u ok. 40% dzieci współwystępuje Ig-E zależna alergia pokarmowa wywołana takimi alergenami jak białko jajka kurzego, orzechy arachidowe, mleko krowie, ryby, soja czy pszenica. Kolejnym ważnym aspektem jest stres. Czynniki psychogenne mogą stanowić bezpośrednią przyczynę AZS. Wyzwalają uwalnianie neuropeptydów, te zaś degranulują mastocyty i w konsekwencji indukują świąd.

Prześlij dalej