Dieta ukierunkowana na pacjentów z osteoporozą16 czerwca 2016

shutterstock_181677914

Osteoporoza jest chorobą szkieletu charakteryzującą się zmniejszoną wytrzymałością kości. Prowadzi do osłabienia ich struktur, a w konsekwencji dużej podatności na złamania.

dr Joanna Bajerska
adiunkt w zakładzie dietetyki Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, specjalista dietetyk z zakresu żywienia człowieka

Choroba i jej następstwa w postaci złamań to obecnie bardzo istotny problem zdrowotny w wielu krajach Europy, w tym również w Polsce. Szacuje się, że globalnie złamania osteoporotycznego dozna jedna na trzy kobiety i jeden na pięciu mężczyzn po 50. r.ż. Celem leczenia osteoporozy jest poprawa wytrzymałości mechanicznej kości i zapobieganie pierwszemu złamaniu lub ograniczenie ryzyka kolejnych złamań. Leczenie takie obejmuje postępowanie niefarmakologiczne, żywieniowo- rehabilitacyjne, ściśle związane ze zmianą stylu życia oraz postępowanie farmakologiczne.

W codziennej diecie osób cierpiących na osteoporozę szczególną uwagę należy zwrócić na odpowiednią podaż wapnia i witaminy D3, białka, potasu i magnezu. Do prawidłowej budowy układu kostnego potrzebna jest także witamina K (konieczna do syntezy osteokalcyny – najważniejszego niekolagenowego białka kości i swoistego markeru wielkości obrotu kostnego w ustroju) oraz witamina C, która wykorzystywana jest w tworzeniu kolagenu. Z kolei z diety należy wyeliminować lub zminimalizować spożycie substancji utrudniających wchłanianie podanych składników pokarmowych (kofeina, fityniany, szczawiany, alkohol).

Podaż wapnia adekwatna do zapotrzebowania stanowi kluczowy wymóg w profilaktyce i terapii osteoporozy. Najbogatszym źródłem dobrze przyswajalnego wapnia jest mleko i jego przetwory, z których absorbowana jest 1/3 pierwiastka, jak również konserwy rybne, np. szprotki. Również niektóre produkty pochodzenia roślinnego zawierają znaczne ilości wapnia (np. szałwia hiszpańska, znana jako nasiona chia, brokuły, migdały, nasiona roślin strączkowych, mak i sezam). W tej mierze na uwagę zasługuje szałwia hiszpańska, w której zawartość wapnia, w 100 g wynosi aż 631 mg. Jednak należy wspomnieć, że wapń z produktów roślinnych jest słabo przyswajalny z uwagi na obecność w tych produktach substancji utrudniających jego wchłanianie, np. kwasu szczawiowego czy fitynowego. Wykorzystanie wapnia w diecie utrudnia też obecność nierozpuszczalnych frakcji błonnika pokarmowego, zbyt duże spożycie tłuszczu i fosforu. Zalecany w diecie stosunek wapnia do fosforu powinien wynosić 1:1, co zapewnia optymalne wchłanianie wapnia i prawidłowe wbudowywanie hydroksyapatytów do kości. W przypadku nadmiaru fosforu w diecie (stosunek wapnia do fosforu 1:4) dochodzi do zwiększonego wydzielania parathormonu i nasilenia procesów kościogubnych. Z uwagi na fakt, że w żywności fosfor jest bardziej rozpowszechniony niż wapń, w praktyce dietetycznej bardzo trudno jest zachować prawidłowy stosunek obu składników mineralnych. Przyswajalność wapnia uwarunkowana jest także podażą białka w diecie. Zarówno zbyt mała jak i zbyt duża podaż tego makroskładnika istotnie wpływa na gospodarkę wapniową w organizmie. Zwłaszcza popularne wysokobiałkowe diety odchudzające mogą stanowić poważne zagrożenie dla gospodarki wapniowej organizmu. Na drodze przekarmienia białkiem dochodzi do zakwaszenia ustroju i zwiększonego wydalania wapnia. Osobom przekraczającym piątą dekadę życia zaleca się aby podaż białka w diecie wynosiła 1,2 g/kg masy ciała. Istotnym czynnikiem warunkującym wykorzystanie wapnia przez organizm jest odpowiednia podaż witaminy D, laktozy, lizyny, argininy oraz inuliny – prebiotyku stymulującego wzrost korzystnej mikroflory jelitowej.

Prześlij dalej