Desloratadyna – działanie przeciwzapalne6 listopada 2013

desloratadyna-dzialanie-przeciwzapalne-1

Desloratadyna chętnie stosowana jest w leczeniu objawów alergii. Jednak warto zwrócić też uwagę na przeciwzapalne właściwości desloratadyny.

Histamina pełni w organizmie funkcję mediatora procesów zapalnych. Między innymi zwiększa ona przepuszczalność naczyń żylnych zawłośniczkowych, rozszerza naczynia krwionośne, powoduje skurcz mięśni gładkich (np. w oskrzelach). Histamina wydzielana w dużych ilościach do tkanki podskórnej podrażnia zakończenia nerwowe, powodując świąd i ból.

Histamina współodpowiada za wiele objawów reakcji alergicznej, m.in.: świąd, kichanie, obrzęk tkanek, wynikający ze wzrostu przepuszczalności naczyń krwionośnych, i zaczerwienienie skóry wynikające z rozszerzenia naczyń krwionośnych.

Część z tych objawów są to objawy reakcji zapalnej. Jest to tym bardziej zrozumiałe, że schorzenia alergiczne są chorobami o podłożu zapalnym. Dlatego istotną składową leczenia przeciwalergicznego jest leczenie hamujące ten typ zapalenia.

Czym jest desloratadyna

Desloratadyna (DL) to pochodna piperydyny, jest metabolitem loratadyny. Według różnych badań jej aktywność farmakodynamiczna jest 2,5 do 4 razy większa niż loratadyny.

DL należy do grupy leków przeciwhistaminowych (blokerów receptora histaminowego H1) drugiej generacji. Charakteryzuje się wysokim bezpieczeństwem kardiologicznym, brakiem efektu sedacyjnego (nie przechodzi przez barierę krew/płyn mózgowo-rdzeniowy i nie powoduje senności) i niskim ryzykiem wystąpienia interakcji z innymi lekami.

Poza efektem grupowym wywieranym poprzez blokowanie receptora, desloratadyna działa także przeciwzapalnie.

Jest to szczególnie istotne w kontekście zapalenia alergicznego będącego patofizjologicznym podłożem takich schorzeń, jak na przykład atopowe zapalenie skóry (AZS).

Działanie przeciwzapalne DL

Szereg badań wskazuje na działanie przeciwzapalne desloratadyny (w rozumieniu hamowania zapalenia alergicznego). Hamuje ona uwalnianie z mastocytów (komórki tuczne) i bazofilów cytokin prozapalnych (białka biorące udział w odpowiedzi odpornościowej) w stopniu większym niż wynika to z hamowania degranulacji tych komórek. Dowodzi to bezpośredniego wpływu desloratadyny na zmniejszenie ich syntezy (1).

DL hamuje także ekspresję oraz stężenie w surowicy form rozpuszczalnych dwóch cząsteczek odpowiedzialnych m.in. za napływ komórek do tkanek w czasie rozwoju zapalenia alergicznego. W dawce 5 mg dziennie desloratadyna zmniejsza ekspresję P-selektyny i stężenie sP-selektyny (2) w surowicy oraz hamuje wzrost ekspresji ICAM-1(3),(4). Ponadto desloratadyna hamuje aktywność czynników transkrypcyjnych (najsilniej NF-kB) (5),(6) odpowiedzialnych za produkcję prozapalnych cytokin, co stanowi jej kolejny, niezależny od blokowania H1 mechanizm działania przeciwzapalnego.

Co może zrobić farmaceuta?

Warto pomóc pacjentowi odróżnić nieżyt alergiczny nosa od zwykłego kataru. To ważne, ponieważ sposób leczenia w każdym przypadku jest inny.

Po pierwsze: katar alergiczny trwa dłużej niż nieżyt nosa spowodowany czynnikami bakteryjnymi lub wirusowymi.

Po drugie: alergiczny nieżyt nosa często ma charakter przewlekły.

Po trzecie: alergiczny nieżyt nosa często występuje w łatwych do zaobserwowania cyklach rocznych (np. wiosenny katar sienny) lub można go powiązać z obecnością zawsze takich samych czynników (np. obecność kota). Nieżyt nosa spowodowany infekcją nie ma związku z tymi czynnikami.

Po czwarte: nieżytowi alergicznemu towarzyszą zwykle objawy charakterystyczne dla alergii, np.: wysypka, zaostrzenie astmy oskrzelowej, czy alergiczne zapalenie spojówek.

Podsumowanie

Postępowanie zmierzające do ograniczenia ekspozycji na alergen nie zawsze jest możliwe (np. z powodu braku wiedzy na temat tego, co powoduje reakcję uczuleniową), konieczne jest wówczas zastosowanie właściwej farmakoterapii.

Desloratadyna jest nowoczesnym lekiem przeciwhistaminowym, charakteryzującym się wysokim profilem bezpieczeństwa. Wykazuje ona szereg działań przeciwzapalnych, wywieranych przynajmniej częściowo w mechanizmie pozareceptorowym. To element, który należy brać pod uwagę przy doborze leku przeciwhistaminowego.

Przypisy:

  1. Lichtenstein LM, Schroeder JT, Schleimer RP, Kreutner W: „Inhibition of cytokine generation and release in human basophils by desloratadine”, Clin Exp Allergy 2001 Sep; 31(9): 1369-77.
  2. Agrawal DK: „Pharmacology and clinical efficacy of desloratadine as an anti-allergic and anti-inflammatory drug”; Expert Opin Investig Drugs. 2001 Mar; 10(3): 547-60.
  3. Papi A., Papadopoulos NG, Stanciu LA, Degitz K, Holgate ST, Johnston SL: „Effect of desloratadine and loratadine on rhinovirus- induced intercellular adhesion molecule 1 upregulation and promoter activation in respiratory epithelial cells”, J Allergy Clin Immunol. 2001 Aug; 108(2): 221-8.
  4. Ciebiada M., Barylski M., Gorska-Ciebiada M.: „Nasal eosinophilia and serum soluble intercellular adhesion molecule 1 in patients with allergic rhinitis treated with montelukast alone or in combination with desloratadine or levocetirizine”, Am J Rhinol Allergy. 2013 Mar-Apr; 27(2): e58-62. doi: 10.2500/ajra.2013.27.3881.
  5. Wu R.L., Anthes J.C., Kreutner W., Harris A.G, West R.E. Jr.: „Desloratadine inhibits constitutive and histamine-stimulated nuclear factor-kappaB activity consistent with inverse agonism at the histamine H1 Receptor”, Int Arch Allergy Immunol. 2004 Dec; 135(4):313-8. Epub 2004 Nov 24.
  6. Roumestan C., Henriquet C., Gougat C., Michel A., Bichon F., Portet K., Jaffuel D., Mathieu M: „Histamine H1-receptor antagonists inhibit nuclear factor-kappaB and activator protein-1 activities via H1-receptor-dependent and -independent mechanisms”, Clin Exp Allergy. 2008 Jun;38(6):947-56. doi: 10.1111/j.1365-2222.2008.02990.

autor: prof. Andrzej M. Fal
Klinika Chorób Wewnętrznych
i Alergologii CSK MSW

Prześlij dalej