Aptekarz w XIX w.31 października 2013

aptekarz-w-xix-w

Jak wyglądała praca aptekarza w XIX wieku, dowiadujemy się na przykładzie apteki Ignacego Łukasiewicza w Jaśle.

W XIX wieku w Polsce rola aptekarza była trochę inna niż dziś. O tym, co znaczyło być aptekarzem w czasach Ignacego Łukasiewicza, mówi Lidia Czyż, zastępca prezesa Podkarpackiej Okręgowej Izby Aptekarskiej, historyk farmacji. „Aptekarz był w centrum uwagi mieszkańców, udzielał porad. Wszystkie leki wytwarzał sam. Ówczesna apteka była daleka od tego, co dziś często traktowane jest po prostu jak »sklep z lekami«.

Lek wykonywany dla indywidualnego pacjenta różnił się od tego, który dziś jest robiony w fabryce – dla wszystkich. W tamtych czasach nie było aptek czy punktów aptecznych na każdym kroku. Apteka powstawała za zezwoleniem wydawanym przez wysokich namiestników, nie było łatwo ją założyć. W całej Galicji było tylko 16 takich miejsc!” – podkreśla wiceprezes POIA.

Pozycja aptekarza w XIX w.

Co wiadomo o aptece, którą Ignacy Łukasiewicz prowadził w Jaśle? Mieściła się w kamienicy przy Rynku, pod numerem 17. Budynek stoi do dziś, a o słynnym dzierżawcy przypomina pamiątkowa tablica z jego wizerunkiem.

„Apteka znajdowała się od frontu, w zachodniej części budynku. Posiadała wąskie drzwi wejściowe i wąskie okno (lub okna) zamykane drewnianymi okiennicami, a o jej istnieniu informował umieszczony na elewacji szyld” – opisuje Andrzej Laskowski, jaślanin, historyk sztuki, badacz jasielskiego etapu życia Łukasiewicza.

Ignacy Łukasiewicz, jako aptekarz, miał bardzo wysoką pozycję w społeczności lokalnej, ale mimo to w pewnym momencie całkowicie odstąpił od działalności farmaceutycznej.

Pochłonęła go całkowicie praca w przemyśle naftowym oraz działalność filantropijna. Nowe obszary działania uniemożliwiały pełne oddanie sprawom pacjentów.

Jak wyglądała apteka w XIX w.?

Niestety niewiele wiadomo o wyposażeniu apteki. Według Włodzimierza Bonusiaka, biografa Łukasiewicza, prawdopodobnie było bogatsze niż w przypadku apteki w Brzostku, którą Łukasiewicz wydzierżawił później.

„Po pierwsze, posiadał aptekę jasielską znacznie dłużej, po drugie i najważniejsze, apteka jasielska znajdowała się w pobliżu terenów roponośnych, czyli lepiej niż brzostecka mogła służyć do dalszych badań nad ropą naftową” – stwierdza biograf.

Włodzimierz Bonusiak twierdzi, że „ostateczna rezygnacja z apteki w Jaśle nastąpiła bądź w 1865 r. (zakupił już wówczas Chorkówkę, gdzie zainstalował nową destylarnię), albo dopiero w 1870 r.

Według Andrzeja Laskowskiego, druga data jest mniej prawdopodobna i należy przyjąć, że „lata bezpośrednich związków wynalazcy z Jasłem zamknąć można w przedziale od co najmniej początku 1857 r. po, co najwyżej 1867 r., a zatem w jednej dekadzie”.

Łukasiewicz w Jaśle

Wynalazca zdążył zapisać się w historii miasta jako dobroczyńca i społecznik. „Łukasiewicz – niezwykle zawsze czynny i energiczny – wszedł już w 1857 r. w Jaśle w skład komitetu budowy koszar miejskich” – pisze Stanisław Brzozowski.

Niestety po koszarach tych nie pozostał w mieście żaden ślad. W uznaniu za swoje zasługi, m.in. udział w budowie koszar, 12 czerwca 1861 r. Łukasiewicz otrzymał Dyplom Honorowego Obywatela Miasta Jasła. Choć dokument nie zachował się, znana jest jednak jego treść. Czytamy w nim między innymi:

„Wielmożnemu Imci Panu Ignacemu Łukasiewiczowi. Gmina miasta Jasła, zważywszy, iż Pan przez cały czas zamieszkania w mieście naszym używany niejednokrotnie do udziału w rozmaitych sprawach naszych, zawsze z wzorową gorliwością i obywatelskim poświęceniem gotów był odpowiedzieć położonemu weń zaufaniu (…) wszelkie rachunki najsumienniej prowadząc, przez co gminie naszej niemałą oddał przysługę”.

autor: Anna Dąbrowska
na podstawie materiałów z konferencji „Apteka Łukasiewicza,
czyli człowiek w centrum uwagi”

Więcej na www.instytutlukasiewicza.pl

Prześlij dalej