Osteoporoza – podstępna choroba7 maja 2013

Osteoporosis z języka łacińskiego tłumaczymy jako „dziurawe kości”. I jest to główny objaw charakteryzujący osteoporozę, metaboliczną jednostkę chorobową całego układu kostnego, prowadzącą do zmniejszenia masy kości i osłabienia ich właściwości mechanicznych.

Osteoporoza jest chorobą, która wiąże się ze zwiększonym ryzykiem złamań. Najczęściej mają one miejsce w kręgosłupie, w stawie biodrowym, jak również w kościach okolicy nadgarstka. Dodatkowo, chorzy długotrwale unieruchomieni, mają także znacznie zwiększone ryzyko rozwinięcia zmian osteoporotycznych w związku z brakiem aktywności fizycznej. Europejskie dane populacyjne dotyczące osteoporozy mówią, że schorzenie to występuje u co 3 kobiety i co 8 mężczyzny. Problem dotyczy głównie osób starszych, a statystyki mówią, że w każdej minucie dochodzi do dwóch złamań osteoporotycznych w Europie.

  • Osteoporoza pierwotna występuje najczęściej u kobiet po menopauzie wraz z zaawansowaniem wieku oraz ze spadkiem naturalnej ochrony hormonalnej estrogenów.
  • Osteoporoza wtórna jest następstwem zaburzeń hormonalnych innych gruczołów takich jak: przytarczyce i tarczyca oraz kora nadnerczy. Zaburzenia wchłaniania lub niedobór witaminy D oraz wapnia również prowadzą do rozwoju choroby.

Osteoporoza – objawy choroby

Choroba jaką jest osteoporoza w początkowej fazie przebiega bezobjawowo. Natomiast w zaawansowanym okresie występuje obniżenie wzrostu chorego, które ma związek ze złamaniami kompresyjnymi kręgów. Charakterystycznym objawem są również bóle kręgosłupa i kości długich podczas obciążenia. W tym stadium może dojść do złamania nawet przy niewielkich urazach.

Mówimy wówczas o „złamaniach patologicznych”. Najpopularniejszą metodą diagnostyki i monitoringu osteoporozy jest densytometria. Badanie to, prócz określenia mineralnej gęstości kości, pozwala na określenie szacowanego na jej podstawie potencjalnego ryzyka złamań najbardziej newralgicznych części kośćca. Pamiętajmy, że najbardziej miarodajne jest zbadanie densytometrem szyjki kości udowej, kręgosłupa lędźwiowego i dalszej nasady kości przedramienia.

Wyraźna różnica między wynikami badań gęstości kości wykonanymi w kilkumiesięcznym odstępie tą samą metodą z tej samej okolicy może świadczyć o szybkim tempie utraty gęstości mineralnej kości i stanowić wskazanie do rozpoczęcia leczenia.

Leczenie osteoporozy

Niezależnie od obranej metody leczenia istnieje jeden praktyczny cel leczenia osteoporozy. Jest nim zmniejszenie ryzyka złamań oraz zapobieganie kolejnym tego typu epizodom.

W początkowej fazie choroby, gdy ubytek wapnia jest jeszcze niewielki, lek powinien hamować przemiany mineralne kości i zmierzać do utrzymania dotychczasowej ilości jonów wapnia w tkance kostnej.

W fazie zaawansowanej celem leczenia jest pobudzenie tworzenia kości tak, aby nowa kość miała prawidłową strukturę i optymalną odporność na urazy. Lek powinien być dobrze tolerowany i występować w formie doustnej. Pamiętajmy, że niektórzy pacjenci muszą stosować lek przez wiele lat. Rutynowym postępowaniem terapeutycznym jest stosowanie odpowiednich kombinacji leków, uzupełniających się pod względem działania, które obejmuje dwa zasadnicze mechanizmy:

  • hamowanie aktywności komórek odpowiedzialnych za niszczenie kości (osteoklastów);
  • pobudzanie aktywności komórek kościotwórczych (osteoblastów).

Leki stosowane w leczeniu osteoporozy

Przy wieloletnim leczeniu pacjentom dość często zdarza się zapomnieć o systematycznym przyjmowaniu leków. Tego typu odstępstwa od systematycznej terapii nie sprzyjają leczeniu osteoporozy, a wręcz przeciwnie, spowalniają odbudowę tkanki i zwiększają ryzyko wystąpienia złamania patologicznego. Aby uniknąć sytuacji w której pacjent przerywa terapię, kluczowy jest dokładny wywiad z pacjentem, ze zwróceniem szczególnej uwagi na choroby współistniejące.

Prawidłowe leczenie wymaga ścisłej kontroli lekarza. Pacjenci mogą się udać do lekarza zajmującego się schorzeniami metabolicznymi kośćca, w celu dobrania odpowiedniego leczenia. Obecnie na rynku medycznym występuje szeroka gama preparatów stosowanych w leczeniu osteopenii i osteoporozy. Lek można przyjmować raz na miesiąc w określonej dawce, bądź raz na 3 miesiące w zwiększonej dawce. Wśród wspomnianych preparatów można wymienić dwie grupy.

BISFOSFONIANY

To grupa leków zawierających substancję czynną, jaką jest kwas ibandronowy. Lek jest dostępny w tabletkach (2,5 mg, 150 mg) lub jako roztwór do wstrzykiwań (3 mg/3 ml). Preparat można podawać doustnie w postaci tabletek, bądź w iniekcji dożylnej. W przypadku stosowania tabletek dawka wynosi 2,5 mg dziennie lub 150 mg raz w miesiącu. W przypadku iniekcji dawkowanie wynosi 3 mg raz na trzy miesiące.

W osteoporozie można zastosować również bisfosfoniany tj. kwasy: alendronowy, rizedronowy i zoledronowy. Preparaty mogą być stosowane w poszczególnych fazach osteoporozy.

DENOZUMAB

To lek o całkowicie innym mechanizmie działania. Denozumab jest przeciwciałem monoklonalnym należącym do tzw. leków biologicznych. Udowodniono jego skuteczność w zapobieganiu złamaniom kręgów i innych kości. Podawany jest raz na 6 miesięcy we wstrzyknięciach podskórnych w warunkach ambulatoryjnych.

RANELINIAN STRONTU

Bywa preparatem w terapii osteoporozy do codziennego zastosowania. Zwiększa odbudowę kości i replikację prekursorów osteoblastów oraz syntezę kolagenu. Zmniejsza resorpcję kości, zmniejszając zróżnicowanie osteoklastów i osłabiając ich działanie. Działanie to nasila procesy odbudowy kości. Stront jedynie nieznacznie zastępuje wapń na kryształach apatytu, nie zmienia ich właściwości.

Dostępność biologiczna strontu po podaniu p.o. wynosi ok. 25%, max – 3–5 h. Pokarm zmniejsza dostępność biologiczną leku o ok. 60–70% w porównaniu z zastosowaniem w odstępie 3 h po posiłku. Stront wiąże się z białkami osocza w ok. 25%, wykazuje znaczne powinowactwo do tkanki kostnej.

WITAMINA D

Bardzo ważnym aspektem leczenia osteoporozy jest stosowanie prepratów leczniczych zawierających wapń oraz witaminę D3. Preparaty zawierające wapń powinny być stosowane w każdym przypadku osteoporozy. Wyrównanie niedoborów tego pierwiastka zapobiega procesowi odwapnienia kości (resorpcji), nasilanego przez wydzielany reaktywnie przez przytarczyce parathormon (PTH).

W przypadku osteoporozy organizmowi należy dostarczyć dziennie minimum 1200 mg wapnia z pokarmem, bądź też uzupełniając niedobór stosując preparaty doustne. Witamina D3 wzmaga wchłanianie wapnia i fosforanów z jelit, pobudza syntezę składników kości, jak również hamuje wydzielanie parathormonu. W ustroju jest magazynowana w wątrobie i tkance tłuszczowej jako tzw. kalcidiol. Jego ilość stanowi pulę zapasową tej witaminy w organizmie. Rutynowo stosuje się witaminę D3 jako oddzielny preparat w dawkach, które indywidualnie ustala lekarz zwykle jest to 400 lub 800 IU na dobę.

Przyjmowanie aktywnych postaci witaminy D3 wiąże się z koniecznością okresowego oznaczania poziomu wapnia we krwi pod kątem dostosowania dawek leku. Tego typu terapia wymaga ścisłej współpracy ze specjalistą.

Profilaktyka osteoporozy

Podsumowując, leczenie osteoporozy jest bardzo złożonym procesem leczniczym. W procesie tym bardzo istotnym pierwszym krokiem jest diagnostyka stanu gęstości kości pacjenta. Tylko lekarz specjalista jest w stanie ocenić, poprzez badania specjalistyczne, dalsze leczenie pacjenta.

Istotnym czynnikiem zapobiegania oraz populacyjnego leczenia osteoporozy jest współpraca pomiędzy lekarzem specjalistą a farmaceutą w celu uzyskania optymalizacji procesu leczenia. Bardzo ważne jest także działanie profilaktyczne i wspomagające pacjentów w czasie leczenia. Pamiętajmy, że najlepszym sposobem na zapobieganie osteoporozie jest codzienny ruch rekreacyjny.

Prześlij dalej