Rozwój dziecka a koncentracja5 grudnia 2012

Dlaczego dzieci mają problem z koncentracją? Składa się na to wiele różnych przyczyn – słaba motywacja do wysiłku, niskie aspiracje, brak umiejętności pokonywania trudności, niski poziom uzdolnień, niekorzystne warunki rodzinne, wreszcie zła atmosfera w szkole. Mogą to być również mikrouszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego (OUN) powstałe w wyniku powikłań okołoporodowych

Prawidłowy i harmonijny rozwój dziecka jest związany z nabywaniem umiejętności właściwych dla określonego okresu rozwojowego zarówno w strefie psychicznej, jak i fizycznej. Każdy jego etap jest niezwykle istotny. Niemniej jednak warto, w obliczu dopiero co rozpoczętego roku szkolnego, zwrócić uwagę na rozwój dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Nasza wiedza i odpowiednio stworzone warunki przełożą się na sukcesy malucha.

 

Wiek przedszkolny to okres bardzo ważny dla dziecka. W tym czasie dochodzi do wielu istotnych zmian w sferze emocjonalnej i społecznej. Coraz lepiej rozwija się pamięć oraz koncentracja uwagi, np. na zabawie. Dziecko zaczyna przejmować zachowania otaczających go dorosłych. Często zadaje pytania – głównie „dlaczego?”. Lubi opowiadanie i czytanie bajek. Na tym etapie kształtują się podstawowe umiejętności samoobsługi i nawyki higieniczne. Wzmaga się jego ruchliwość. W wieku 5 lat w sposób szczególny rozwija się strefa poznawcza, czyli postrzeganie, uwaga i mowa. Dziecko potrafi już na dłużej skupić się na wykonywaniu określonego zadania. W tym czasie  warto zadbać o dobrą kondycję dziecka. Jego prawidłowy rozwój w wieku przedszkolnym ma duże znaczenie w uzyskaniu dojrzałości szkolnej. Przygotowuje do osiągania sukcesów w nauce.

 

Młodszy wiek szkolny jest z kolei niezwykle istotny ze względu na rozpoczynającą się naukę. Można powiedzieć, że jest wiekiem przełomowym. Wymaga od dziecka dużego wysiłku fizycznego i psychicznego. Następuje zamiana dominującej do tej pory zabawy na naukę. Zachodzą zmiany w rozwoju psychicznym. Wiek ten można podzielić na dwie fazy. W fazie pierwszej rozwija się spostrzegawczość. Spostrzeżenia dziecka są dokładniejsze i systematyczne.

Jeszcze bardziej wydłuża się czas koncentracji uwagi. Rozwijają się podstawowe funkcje strefy intelektualnej: analiza i synteza wzrokowa, słuchowa oraz kinestetyczno-ruchowa. Są one warunkiem opanowania umiejętności czytania i pisania. W fazie drugiej pojawiają się wyraźnie zmiany w sferze intelektualnej i osobowości dziecka. Rozwija się mowa i myślenie. Powiększa się zasób słownictwa. Wzrasta umiejętność posługiwania się językiem. Myślenie dziecka idzie w kierunku większej samodzielności i aktywności.

Zaczyna posługiwać się ono logiką zbliżoną do tej używanej przez dorosłych – jest to sposób myślenia potrzebny przy nauce przedmiotów ścisłych, np. matematyki, fizyki, przyrody. W tym czasie zachodzą wielkie zmiany w stosunkach dzieci z dorosłymi i rówieśnikami. Mają potrzebę przebywania z dorosłymi, ale nie są już oni dla nich autorytetami bezwarunkowymi. Poddają ich krytycznej ocenie. Zdanie rówieśników na początku równoważy się ze zdaniem dorosłych, a potem zaczyna zyskiwać przewagę. Dzieci dobierają się w grupy. Funkcjonowanie w grupie ma duży wpływ na kształtowanie się różnych elementów osobowości, m.in. motywacji, postaw. W tym wieku dzieci są rozmiłowane we wszelkiego rodzaju grach podporządkowanych określonym regułom.

 

Bez najmniejszego zawahania można powiedzieć, że wiek przedszkolny i młodszy wiek szkolny mają istotne znaczenie w całym rozwoju dziecka. Wszystko to, co będzie działo się w tym czasie, ma przełożenie na dalsze jego funkcjonowanie, na jego przyszłe sukcesy i porażki. Szczególnie dobrze jest zadbać o rozwój koncentracji uwagi u dziecka, ponieważ to ona potrzebna jest do tego, aby dobrze, efektywnie wykonywać zadania – niejednokrotnie długie i mozolne, najpierw w szkole, potem na uczelni i dalej w życiu zawodowym.

 

Dlaczego dzieci mają problem z koncentracją?

Składa się na to wiele różnych przyczyn. Może to być słaba motywacja do wysiłku, niskie aspiracje, małe zainteresowanie danymi treściami nauczania, brak przygotowania do rozwijania umiejętności wytrwałej pracy, brak umiejętności pokonywania trudności, niski poziom uzdolnień, niekorzystne warunki rodzinne, zła atmosfera w szkole. Mogą to być również mikrouszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego (OUN) powstałe w wyniku powikłań okołoporodowych.

 

Jak rozpoznać, że dziecko ma problem z koncentracją uwagi?

Dzieci takie mają trudności w skupieniu się i utrzymaniu uwagi na określonym zadaniu od momentu jego rozpoczęcia aż do zakończenia. Szybko rozpraszają się pod wpływem jakiegokolwiek bodźca, np. hałasu. Większe zaburzenia w koncentracji mogą prowadzić do zamyślania się, wyłączania, co sprawia wrażenie, że dziecko żyje we własnym świecie. W takiej sytuacji często pada stwierdzenie: „Myślisz o niebieskich migdałach”.

 

Głównymi cechami zaburzeń koncentracji uwagi są:

  • krótki czas koncentracji uwagi,
  • impulsywność, nieustępliwość,
  • słaba pamięć krótkotrwała,
  • kłopoty ze snem,
  • kłopoty w relacjach z rówieśnikami.

Nie u wszystkich dzieci z zaburzeniami koncentracji uwagi mogą wystąpić wymienione wyżej objawy.

 

Jest wiele ćwiczeń, które można zaproponować dziecku, aby wspomóc koncentrację, np. wyszukiwanie szczegółów na rysunkach lub różnic między ilustracjami, kopiowanie przez kalkę, kolorowanie drobnych elementów, łączenie wyznaczonych punktów, rysowanie po śladzie, mozaikowe układanki, dobieranie figur o takim samym kształcie, kolorze czy wielkości. Ponadto odtwarzanie z pamięci układu klocków, tworzenie nowego wyrazu z liter innego wyrazu, wysłuchiwanie ukrytego wyrazu w innym wyrazie, tworzenie nowego wyrazu z liter innego wyrazu, lepienie z plasteliny, majsterkowanie, układanie kompozycji według wzoru, malowanie pędzelkiem na szkle, zabawy konstrukcyjne, słuchanie tekstu głośno czytanego przez rodzica z jednoczesnym śledzeniem tekstu i później opowiadanie treści usłyszanego opowiadania. Wreszcie, w zależności od wieku, można dziecku zaproponować zabawę w układanie puzzli, grę w szachy, bierki czy Scrabble.

 

Niezwykle pomocna w wyrobieniu u dziecka nawyku wytrwałej pracy jest pełna wsparcia postawa rodziców, ukierunkowanie przez nich pracy dziecka i dostrzeganie pozytywów w wykonywanym zadaniu, nawet wtedy, gdy odbiega ono od wymagań szkolnych. Ważne jest, aby nie porównywać pracy dziecka z pracami innych. Należy zawsze odnosić się do jego poprzednich osiągnięć. Zadbajmy zatem o prawidłowy rozwój dziecka – to przecież nasz skarb.

 

Bibliografia:

  1. Izabela Zaworska (2007), Rozwój dziecka w młodszym wieku szkolnym. W: Elżbieta Wójcik [red.] Gdański Kwartalnik Oświatowy.
  2. Barbara Łagowska (2007), Jak pracować z dzieckiem z dysfunkcjami rozwojowymi, Poradnik dla rodziców.

 

Prześlij dalej