Andropauza: objawy, zagrożenia, leczenie29 listopada 2012

Czym jest andropauza i jak farmaceuta może pomóc dotkniętemu nią pacjentowi?

Polskie Towarzystwo Menopauzy i Andropauzy definiuje andropauzę jako okres życia mężczyzny po pojawieniu się postępujących wraz z wiekiem niedoborów hormonów androgennych: testosteronu i DHEA, a także hormonu wzrostu i melatoniny, które to zjawiska rozwijają się zwykle stopniowo po 50. roku życia. W andropauzie pojawiają się wielonarządowe cechy starzenia się męskiego organizmu z pogorszeniem funkcjonowania osi podwzgórze – przysadka – jądra.

Andropauza jest w głównej mierze uwarunkowana genetycznie, natomiast bardzo duży wpływ mają czynniki psychospołeczne, jak: sposób odżywiania się, skrajnie duża bądź mała masa ciała, rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, nadużywanie alkoholu, nikotynizm, aktywność fizyczna, stres, stany depresyjne. Zaburzenia hormonalne w andropauzie prowadzą do redukcji masy i siły mięśniowej, zmniejszenia gęstości tkanki kostnej, otyłości (zwłaszcza brzusznej), niekorzystnego wpływu na psychikę, zaburzeń funkcjonowania śródbłonka naczyniowego, przyspieszenia progresji miażdżycy, insulinooporności, cukrzycy, dyslipidemii.

Diagnostyka andropauzy

Niedobór androgenów u starzejącego się mężczyzny odbija się na jego stanie somatycznym i psychicznym. W konsekwencji prowadzi do zwiększonej zachorowalności oraz umieralności w wyniku nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, otyłości, chorób układu sercowo-naczyniowego, osteoporozy, spadku aktywności seksualnej, zaburzeń snu, pamięci oraz depresji.

W zakres prawidłowo przeprowadzonej diagnostyki częściowej niedoczynności androgennej u starzejącego się mężczyzny wchodzi badanie podmiotowe (wywiad), przedmiotowe pacjenta oraz badania dodatkowe. Wywiad lekarski powinien dostarczać istotnych informacji dotyczących schorzeń ogólnoustrojowych, przebytych chorób, operacji, stosowanych leków. Proponowany zakres badań dodatkowych powinien obejmować badania hormonalne (FSH, LH, testosteron, DHEA, GH, PRL) oraz stężenie PSA, ze względu na możliwość przerostu prostaty w tym wieku.

Dolegliwości pacjenta z andropauzą

Mężczyźni zgłaszający się do lekarza w pierwszej kolejności wymieniają problemy z erekcją. Dobrze zebrany wywiad potwierdza, że główne objawy można zebrać w trzy główne grupy:

  1. Zaburzenia ogólnego funkcjonowania: osłabienie, bezsenność w nocy, w ciągu dnia senność, przyrost masy ciała, spadek napięcia skóry, wypadanie włosów, skłonność do nadciśnienia.
  2. W drugiej grupie należy wymienić problemy psychologiczne: obniżenie nastroju, skłonność do depresji, wypalenie zawodowe, drażliwość, skłonność do konfliktów z otoczeniem.
  3. W trzeciej grupie są zaburzenia w sferze seksualnej: zaburzenia erekcji, spadek libido i stopniowa atrofia narządów płciowych oraz osłabienie wytrysku nasienia.

Oczywiście trzecia grupa objawów powoduje, że pacjent zgłasza się do lekarza – najczęściej do seksuologa.

Farmakologiczne leczenie andropauzy

Wśród najczęściej stosowanych leków endokrynologicznych wyróżniamy preparaty testosteronu, bromokryptynę. Na uwagę zasługuje fakt, że stosowanie preparatów testosteronu w formie doustnej lub domięśniowej stanowi kluczową sprawę w leczeniu andropauzy.

Ogromną rolę odgrywa również prolaktyna. Hormon ten aktywuje się u mężczyzn pod wpływem stresu, a następnie występuje spadek libido. Należy wspomnieć, że hyperprolaktynemię mogą wywołać też niektóre leki, np. antydepresyjne, psychotropowe, stosowane w leczeniu choroby wrzodowej czy padaczki.

Kolejną grupą leków rekomendowaną w przypadku zaburzeń erekcji są prostaglandynowe iniekcje do ciał jamistych PG-E1 – alprostadil jest dostępny w postaci preparatu w ampułkostrzykawce. Stosowany jest przez kilka ośrodków w kraju.

Obecnie w farmakologicznym leczeniu zaburzeń erekcji znalazły zastosowanie selektywne inhibitory fosfodiesterazy typu 5.

Terapia preparatami z grupy inhibitorów PDE5 jest przeciwwskazana w przypadku:

  • wieku poniżej 18. roku życia,
  • nadwrażliwości na substancję czynną lub którykolwiek ze składników preparatu,
  • mężczyzn, u których aktywność seksualna nie jest wskazana (np. pacjenci z ciężkimi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak niestabilna dławica piersiowa lub ciężka niewydolność serca),
  • pacjentów, którzy utracili wzrok w jednym oku w wyniku nietętniczej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego (ang. non-arteritic anterior ischeamic optic neuropaty, NAION) niezależnie od tego, czy miało to związek, czy nie miało związku z wcześniejszą ekspozycją na inhibitory PDE5,
  • choroby niedokrwiennej serca (zwłaszcza po niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego),
  • po niedawno przebytym udarze,
  • dodatniego wywiadu w kierunku udaru krwotocznego ośrodkowego układu nerwowego,
  • przyjmowania azotanów lub leków uwalniających tlenek azotu,
  • niewydolności wątroby i nerek,
  • występowania zmian degeneracyjnych siatkówki oka,
  • stosowania nitratów.

Szczególne środki ostrożności przy stosowaniu inhibitorów PDE5 należy zachować w przypadku:

  • pacjentów po 65. roku życia
  • występowania zmian organicznych prącia (choroba Peyroniego, zwłóknienie ciał jamistych, implantowana proteza),
  • choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy,
  • pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia lub czynną chorobą wrzodową (należy stosować jedynie je po dokładnym rozważeniu możliwych korzyści i zagrożeń),
  • pacjentów podatnych na działanie rozszerzające naczynia, szczególnie w czasie aktywności seksualnej – preparaty z grupy inhibitorów PDE5 wykazują bowiem właściwości rozszerzania naczyń, powodując niewielkie przemijające obniżenie ciśnienia krwi.

Inne metody farmakologiczne

W leczeniu andropauzy ogromną rolę odgrywa DHEA, a także hormon wzrostu, choć w naszym kraju mamy wciąż jeszcze zbyt małe doświadczenia w zakresie jego stosowania. Natomiast dużym zainteresowaniem cieszy się melatonina, szczególnie w regulacji snu i rytmu dobowego.

Niektórzy autorzy uważają, że egzogenne podawanie testosteronu powoduje znaczne zahamowanie własnej syntezy testosteronu w jądrach i sugerują stałą kurację choriongonadotropiną kosmówkową. Twierdzą przy tym, że jest to terapia bezpieczna i naturalna.

Zagrożenia andropauzy

Pomimo faktu, że najbardziej dokuczliwym objawem andropauzy jest zaburzenie erekcji, warto przekonać pacjenta do leczenia objawów andropauzy. Należy wyjaśnić mu, jakie zagrożenie niesie za sobą spadek hormonów, w tym przede wszystkim spadek testosteronu. Bardzo obrazowym dla pacjenta jest fakt, że zaburzenia erekcji to tylko czubek góry lodowej, jaką jest andropauza.

Spadek testosteronu u mężczyzn po 40. roku życia powoduje szereg chorób, takich jak: otyłość, nadciśnienie, miażdżyca, zawały, wylewy, a nawet choroba Parkinsona i Alzhaimera. Korzyści z leczenia andropauzy są więc ogromne.

Warto pamiętać:

Tylko profesjonalne podejście, właściwe zebranie wywiadu i odpowiednie badania diagnostyczne stanowią sukces w leczeniu pacjenta z andropauzą. Diagnostyka i leczenie wymaga znajomości zagadnień endokrynologicznych oraz dużego doświadczenia w postępowaniu medycznym wobec starzejącego się mężczyzny. Kompetentnym lekarzem powinien być seksuolog, endokrynolog, urolog. Natomiast w przypadku, kiedy pacjent zwróci się do farmaceuty o pomoc, należy w dyskretny sposób zapytać o pewne dane z wywiadu i biorąc pod uwagę sferę intymną zagadnienia, skierować pacjenta do lekarza specjalisty.

 

Prześlij dalej