Raport: Leczenie niedoborów odporności20 września 2012

raport-leczenie-niedoborow-odpornosci-237x145

Niedobory odporności stanowią dużą grupę chorób, w których zdolność ustroju do prawidłowej odpowiedzi immunologicznej zostaje zaburzona na różnych etapach jej rozwoju. Konsekwencją tego typu zaburzeń jest upośledzona odpowiedź organizmu na różne czynniki, manifestująca się niesprawną eliminacją obcych lub niedoborem tolerancji antygenów własnych

U każdej osoby chorującej „zbyt często”, gdzie infekcje trwają dłużej, mają cięższy przebieg, nie ograniczają się do jednego układu czy narządu i powodowane są drobnoustrojami, które w normalnych warunkach nie powodują chorób, należy w diagnostyce brać pod uwagę istnienie upośledzenia odporności. Ze względu na fizjologię dojrzewania i różnicowania układu odpornościowego najwięcej chorób, u podłoża których leży niedobór ilości i funkcji komórek immunokompetentnych, notuje się w wieku rozwojowym, kiedy mechanizmy obronne nie zostały jeszcze w pełni wykształcone i w wieku podeszłym, kiedy mechanizmy obronne zostały już wyczerpane. Znacząco różna dla obu okresów jest specyfika kliniczna obserwowanych niedoborów, gdzie w wieku rozwojowym, oprócz wtórnych, występują pierwotne niedobory odporności.

 

Sytuacje sugerujące istnienie niedoborów odporności u dzieci to:

  • osiem lub więcej zakażeń dróg oddechowych lub uszu w ciągu 1 roku,
  • dwa lub więcej zapaleń zatok w ciągu 1 roku,
  • trwająca 2 miesiące lub dłużej antybiotykoterapia bez wyraźnej poprawy,
  • dwa lub więcej zapalenia płuc w ciągu 1 roku,
  • brak przyrostu masy ciała lub wzrostu u dziecka z nawracającymi zakażeniami,
  • powtarzające się głębokie ropnie skórne lub ropnie narządowe,
  • przewlekające się grzybice jamy ustnej lub skóry u dzieci powyżej 1. roku życia,
  • konieczność długotrwałego stosowania antybiotyków dożylnych dla opanowania zakażenia,
  • dwa lub więcej ciężkich zakażeń, jak: posocznica, zapalenie mózgu, zapalenie kości, zakażenie skóry,
  • wywiad rodzinny wskazujący na występowanie pierwotnych niedoborów odporności.

U osoby dorosłej sytuacjami sugerującymi istnienie niedoborów odporności są:

  • cztery lub więcej infekcji w ciągu roku wymagających antybiotykoterapii (zapalenie płuc, oskrzeli, zatok, uszu),
  • infekcje lub nawracające infekcje wymagające długotrwałego stosowania antybiotyków,
  • dwa lub więcej ciężkich zakażeń bakteryjnych (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie kości, posocznica, zapalenie skóry),
  • dwa lub więcej potwierdzonych radiologicznie zapaleń płuc w ciągu 3 lat,
  • zakażenie z nietypową lokalizacją lub spowodowane nietypowym patogenem,
  • wywiad rodzinny wskazujący na istnienie pierwotnych niedoborów odporności.

Najczęstszą kliniczną manifestacją niedoborów odporności w wieku rozwojowym są nawracające infekcje układu oddechowego. W roku 1998 WHO określiła je mianem „zapomnianej pandemii”. Według danych epidemiologicznych z roku 1998 zakażenia układu oddechowego były przyczyną 19% wszystkich zgonów dzieci poniżej 5. roku życia, i w 8,2% przyczyną inwalidztwa. W roku 2000 z ich powodu zmarło na świecie ok. 17 mln ludzi, w tym ok. 1,9 mln dzieci, z czego 70% w Afryce i Azji Południowo-Wschodniej.

 

Wiele spośród niedoborów odporności można wyleczyć lub zmniejszyć ich negatywne skutki. Dzięki postępowi immunofarmakologii dysponujemy obecnie szeroką gamą preparatów modyfikujących czynność układu odpornościowego.

W publikacji przygotowanej przez Cochrane Collaboration pochodzącej z roku 2007 analizowano kliniczne i laboratoryjne efekty działania różnych leków immunostymulacyjnych. Analizę oparto o wyniki uzyskane w 58 badaniach, w których wzięło udział 3819 pacjentów w wieku od 6. miesiąca do 18. roku życia. 38 badań dotyczyło oceny efektów działania produktów bakteryjnych, 3 badania – preparatów ziołowych, 11 badań – immunostymulatorów syntetycznych, w 5 publikacjach oceniano efekty działania hormonów grasicy i w 1 – efekty działania syntetycznego interferonu. W przeprowadzonej metaanalizie u dzieci stosujących leki immunostymulacyjne obserwowano zmniejszenie liczby infekcji średnio o 40%.

 

Terapia immunostymulacyjna ma też swoje ograniczenia. Pierwsze z nich dotyczy wieku pacjentów, gdzie do momentu osiągnięcia przez układ immunologiczny dojrzałości powinno się zachować niezwykłą ostrożność w aplikowaniu leków immunotropowych. Kolejne to zachowanie niezbędnych do regeneracji układu odpornościowego przerw w terapii immunostymulacyjnej – obserwowana w badaniach laboratoryjnych sekwencja zmian w układzie immunologicznym w trakcie tego rodzaju terapii wskazuje na początkowe wyczerpanie „rezerw obwodowych” zasobów komórek immunokompetentnych. Ze względu na imitujący działanie antygenu mechanizm działania leków immunostymulacyjnych nie zalecałabym też ich stosowania w trakcie lub bezpośrednio po infekcji. Efekt immunosupresyjny wywierają też leki immunostymulacyjne stosowane w nadmiarze.

 

Przy wdrażaniu leczenia immunostymulacyjnego niezwykle ważny jest zatem dobór rodzaju immunostymulatora, dawki oraz okresu jego stosowania, tak aby immunostymulacyjnych zamierzeń nie zamienić paradoksalnie w immunsupresyjne skutki! Dlatego też każdy rodzaj leczenia immunotropowego powinien zostać dostosowany do rodzaju istniejącej patologii, wieku pacjenta, a przede wszystkim do sprawności układu immunologicznego. Decyzja o ewentualnym wdrożeniu immunoterapii powinna być każdorazowo poprzedzona oceną sprawności ilościowej i funkcjonalnej układu obronnego, a leczenie monitorowane oceną kliniczną i testami z zakresu diagnostyki immunologicznej.

 

 

Prześlij dalej