Postaci pediatrycznych leków przeciwbólowych6 czerwca 2012

Podając dzieciom preparaty przeciwbólowe musimy mieć na uwadze, że mały pacjent nie jest miniaturką dorosłego, a różnice w stosowaniu leków podyktowane są m.in. zmianami w procesie absorpcji, metabolizmu czy eliminacji leków

Wszelkie doznania bólowe, a szczególnie te we wczesnym okresie życia, mogą zostawić negatywny ślad w psychice dziecka. U pacjentów pediatrycznych konieczne jest przede wszystkim ustalenie przyczyny powstania stanu bólowego.

 

Populacja dzieci jest bardzo zróżnicowana, dlatego celowym jest zwrócenie uwagi na procesy wzrostu i zmian fizjologicznych na różnych etapach rozwoju dziecka, a także różnice anatomiczne (wielkości narządów lub wady wrodzone). Przy obliczaniu dawki leków przeciwbólowych konieczne jest ustalenie wieku dziecka, masy ciała, a często i powierzchni oraz dokonanie obserwacji zachowania dziecka i parametrów fizjologicznych.

 

Specyfika terapii lekowej u pacjentów pediatrycznych musi uwzględniać także różnice psychologiczne, a także neuropsychiatryczne zaburzenia funkcjonalne typu: ADHD, autyzm dziecięcy, tiki, co powoduje dodatkowo trudności z samym podaniem odpowiedniego środka leczniczego. U dzieci z ADHD mogą pojawiać się zaburzenia koncentracji i nadruchliwość, często z agresywnością. W przypadku dzieci autystycznych występują przede wszystkim trudności z komunikacją, natomiast w przypadku tików występują przymusowe ruchy ciała, np. mruganie, grymasy, potrząsanie głową, krzyki. W opisanych przypadkach bardzo ważne jest zdiagnozowanie choroby, właściwie prowadzona terapia przez psychiatrę dziecięcego oraz umiejętne postępowanie opiekunów wraz z dokładną obserwacją małego pacjenta, także w zakresie innych dolegliwości, np. bólu, który u takich pacjentów może wywołać znacznie bardziej pogłębione odczucia.

 

Zastosowanie środków o działaniu przeciwbólowym, w tym powszechnie stosowanych u dzieci substancji jak: paracetamol czy ibuprofen oraz postaci leku, jak: syrop, tabletka lub czopek, wymaga u tych pacjentów specyficznego postępowania. Konieczne jest zatem dobranie takiego rodzaju leku, który spełnia określone wymagania wobec indywidualnego pacjenta, z uwzględnieniem:

  • prowadzonej już farmakoterapii w leczeniu przewlekłym, (np. psychiatrycznym) oraz w zakresie odpowiedniej biodostępności leku,
  • stabilności substancji czynnej w formie leku,
  • bezpieczeństwa zastosowanych substancji leczniczych i pomocniczych,
  • odpowiedniego dawkowania i obniżenia poziomu emocji towarzyszących przyjmowaniu leku, szczególnie u tych dzieci, z którymi komunikacja jest utrudniona, a aplikacja leku wymaga cierpliwego postępowania.

 

Powszechnie wiadomo, że u dzieci najdogodniejszą postacią leku do podania (jeśli nie ma przeciwwskazań) jest forma doustna, zatem syrop lub zawiesina o wyrazistym słodkim smaku, który kojarzy im się z ulubionym produktem żywnościowym, typu: słodycze lub owoce. Tabletki lub drażetki stanowią już swoiste utrudnienie w przyjęciu nawet przez dziecko w wieku szkolnym i bez obciążeń psychicznych. Alternatywną formą podania środków przeciwbólowych są czopki, niestety nie są preferowane zarówno przez rodziców, jak i dzieci z powodu ich miejsca aplikacji.

 

Najwygodniejszą postacią leku byłyby u dzieci, szczególnie ze schorzeniami psychicznymi, w tym o zwiększonej aktywności ruchowej, systemy transdermalne (plastry) zawierające substancje o działaniu przeciwbólowym. U dzieci jednak występuje dodatkowa trudność w zastosowaniu takiej postaci leku, spowodowana zmienną przepuszczalnością skóry. Zatem celowym jest prowadzenie dalszych prac w zakresie dalszych modyfikacji doustnych form leków pediatrycznych, typu syropy i zawiesiny, ale także postaci peletek czy mini tabletek z możliwością przyjmowania ich wraz z ulubionym posiłkiem i w tym znaczeniu „bezstresowej” dla dziecka i bezpiecznej farmakoterapii pediatrycznej.

 

autor: dr n. farm. Arleta Matschay
Pracownia Farmacji Praktycznej Katedry
i Zakładu Technologii Postaci Leku,
Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Medyczny
im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Podyskutuj o tym na forum!

Prześlij dalej