Gorączka – przyczyny, objawy, postępowanie28 czerwca 2012

Dla każdego rodzica pojawiająca się nagle u dziecka gorączka jest sporym stresem. Nie tylko z uwagi na prawdopodobieństwo wystąpienia infekcji wirusowej lub bakteryjnej, ale też na dyskomfort, jaki niesie ona dla malucha

Gorączka ma najczęściej wiele objawów towarzyszących:

  • gorące są plecy, ale skóra na pozostałych partiach ciała jest chłodna i nierzadko pokryta zimnym potem, zwłaszcza kończyny górne i dolne,
  • twarz dziecka jest znacznie zaczerwieniona – pojawiają się silne rumieńce,
  • dziecko ma przyspieszony oddech,
  • może odczuwać ból w okolicy karku, czoła lub ból gardła, nierzadko pojawia się uczucie zatkanego nosa,
  • u niemowląt pojawia się biegunka, ale może także towarzyszyć gorączce u większych dzieci, tak samo jak wymioty czy bóle brzucha.

Gdy rodzice zauważą u dziecka taki zespół objawów, pierwszym krokiem, jaki powinni wykonać, jest zmierzenie u niego temperatury. Przed podjęciem kolejnych kroków konieczne jest ustalenie jej wysokości.

 

Jak mierzyć temperaturę ciała?

Metod mierzenia temperatury jest kilka. Każda z nich powinna być indywidualnie dostosowywana przez rodziców do wieku i ogólnego samopoczucia dziecka:

  • pod pachą – ta metoda jest najwygodniejsza u dzieci starszych, ewentualnie cierpliwych i mało ruchliwych; termometr rtęciowy powinien być trzymany pod pachą nieruchomo przez ok. 5 minut, termometr elektroniczny ok. 2 minut,
  • w ustach – sposób ten sprawdza się u małych i większych dzieci, ostateczny pomiar zawsze daje wynik wyższy o 0,3 st. C od rzeczywistego,
  • w odbytnicy – to jest metoda stosowana najczęściej u niemowląt z uwagi na krótki czas mierzenia, szybki wynik pomiaru. Końcowy wynik jest wyższy o 0,5 st. C od rzeczywistej temperatury ciała,
  • w aptekach dostępne są także termometry paskowe do mierzenia temperatury zwłaszcza u małych dzieci (przykłada się je na czoło), termometry do pomiaru temperatury w uchu oraz termometry cyfrowe do pomiaru temperatury po zbliżeniu aparatu do głowy dziecka.

 

Kiedy mówimy o gorączce?

Dość często określenie gorączki jest nadużywane przez rodziców. Dziecko ma normalną temperaturę ciała, gdy wynosi ona od 36-37°C. Gdy termometr wskazuje ciepłotę ciała w przedziale powyżej 37 do 38 st. C, mówimy tylko o stanie podgorączkowym, umiarkowana gorączka mieści się w granicach powyżej 38 do 39 st. C. O wysokiej gorączce możemy mówić tylko wtedy, gdy temperatura ciała sięga powyżej 39 st. C.

Stan podgorączkowy (pomiędzy 37 st. C a 38 st. C) działa często korzystnie: zwiększa ukrwienie tkanek oraz pobudza do pracy układ odpornościowy. Jednak wyższa temperatura osłabia organizm. Dlatego, gdy przekracza 38 st. C, należy ją obniżyć. Jeśli gorączkuje niemowlę, przyczyna może być mniej poważna: zbyt ciepłe ubranie, pragnienie, płacz, ząbkowanie, a także energiczna zabawa. Dlatego, poza sytuacją, gdy gorączka jest bardzo wysoka, warto wstrzymać się z jej obniżaniem i później ponownie zmierzyć temperaturę.

 

Najczęstsze przyczyny gorączki

  • podwyższona temperatura ciała, jako objaw infekcji wirusowej lub bakteryjnej, może nas alarmować o wielu chorobach,
  • choroby zakaźne: gdy rozwija się choroba zakaźna (ospa wietrzna, świnka, różyczka, odra, rumień zakaźny, gorączka trzydniowa), gorączka towarzyszy pozostałym objawom, w tym charakterystycznym zmianom wysypkowym,
  • infekcje wirusowe i bakteryjne dotyczące górnych i dolnych dróg oddechowych, zakażenia dróg moczowych,
  • infekcyjne biegunki wirusowe i bakteryjne (rotawirusowe, adenowirusowe, zakażenia salmonellą, Yersinia enterocolitica, enteropatogenne szczepy E.coli),
  • gorączka w chorobach reumatologicznych (młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów, toczeń układowy, zespół Kawasaki),
  • choroby nowotworowe (białaczki, ziarnicze i nieziarnicze chłoniaki),
  • gorączka w rozległych oparzeniach, zaburzeniach elektrolitowych,
  • gorączka pochodzenia ośrodkowego – choroby neurologiczne,
  • zakażenia uogólnione (posocznice),
  • zapalenie opon mózgowych – sztywność karku, wymioty, światłowstręt, bóle głowy, złe samopoczucie,
  • w okresie letnim gorączka często towarzyszy oparzeniom słonecznym i udarom.

 

Jak zbić gorączkę w warunkach domowych?

Pierwszym, najprostszym sposobem obniżenia gorączki są metody tradycyjne:

  • kąpiel dziecka w letniej wodzie, o temperaturze niższej od temperatury ciała tylko o 2 stopnie, na 10-15 min. – by uniknąć dreszczy, warto przed kąpielą podać środek przeciwgorączkowy,
  • wilgotne okłady na czoło – pieluszką lub ściereczką zwilżaną w letniej wodzie, często zmienianej,
  • wilgotne okłady na klatkę piersiową, kończyny – pieluszką lub ściereczką zwilżaną w letniej wodzie,
  • owinięcie całego ciała dziecka mokrym prześcieradłem i obłożenie go mokrymi pieluchami zamoczonymi w letniej wodzie,
  • pojenie chłodnymi płynami, w mniejszych porcjach – woda, herbatka; dzieci karmione piersią należy przystawiać jak najczęściej,
  • kontrola temperatury w pokoju (nie więcej niż 20 stopni), pokój regularnie wietrzony (choćby przez 2-3 minuty, ale co godzinę), a powietrze w nim nawilżone, bo to ułatwia oddychanie – ponieważ dziecko często się poci, trzeba mu regularnie zmieniać piżamkę i pościel,
  • unikanie przegrzewania dziecka – nakrycie lekkim kocykiem czy prześcieradłem, umożliwiającym oddawanie ciepła przez dziecko.

 

Metody farmakologiczne:

  • ibuprofen – 10 mg/kg/dawkę co 6-8 godzin, dawka maksymalna 30 mg/kg/dobę,
  • paracetamol – dawki doustne 10-15 mg/kg/dawkę co 4-6 godzin, w celu uzyskania lepszego efektu początkowa dawka doustna u dzieci może wynosić nawet 20-25 mg/ kg/dawkę, dawka doodbytnicza ok. 20-25 mg/kg/dawkę do 100-120 mg/kg/dobę,
  • nie należy stosować pochodnych kwasu acetylosalicylowego u dzieci do 12. roku życia ze względu na możliwość wystąpienia tzw. zespołu Reya, ciężkiej, zagrażającej życiu choroby wynikającej z nietolerancji tych leków przez niektóre dzieci z infekcjami wirusowymi.

Na większości opakowań leków znajdują się instrukcje dawkowania przeliczające dawkę na mililitry syropu w zależności od masy ciała dziecka.

 

Kiedy potrzebna konsultacja lekarza?

Konsultacji z lekarzem wymaga każda dłużej utrzymująca się gorączka, nie reagująca na podstawowe leki przeciwgorączkowe, lub związana z innymi niepokojącymi objawami u dziecka. Stanami na pewno wymagającymi pilnej konsultacji lekarskiej są następujące sytuacje:

  • gdy gorączka utrzymuje się przez 3 doby,
  • gdy przekroczy 40 st. C i nie spada pomimo podania leków,
  • gdy towarzyszy jej sztywność karku u dziecka, malec nie może pochylić głowy, występują wymioty i/lub drobna krwotoczna wysypka,
  • gdy pojawiły się drgawki,
  • gdy wysoka gorączka występuje u dziecka poniżej 6. miesiąca życia.

 

Jakie błędy w zwalczaniu gorączki popełniamy najczęściej:

  • podawanie leku dopiero przy bardzo wysokiej gorączce,
  • podawanie dawek zbyt małych,
  • czekanie na podanie następnej dawki do kolejnej zwyżki gorączki,
  • podawanie kolejnych dawek tuż po podaniu poprzedniej – musi upłynąć ok. 30 min. nim lek zacznie działać,
  • podawanie leków przeznaczonych dla dorosłych.

Prześlij dalej