Leki przeciwhistaminowe w leczeniu alergicznego nieżytu nosa11 maja 2012

Nawracające kilka razy w roku „przeziębienie”, świąd i wydzielina z nosa, kichanie i zatkany nos mogą świadczyć o rozwoju alergicznego nieżytu nosa (ANN). Czasami chorobie tej towarzyszą świąd podniebienia, nocny kaszel oraz chrapanie. ANN jest najczęstszą przewlekłą chorobą alergiczną występującą u dzieci i dotyka nawet 20% populacji, stanowiąc ogólnoświatowy problem.

Alergiczny nieżyt nosa powstaje na skutek immunologicznej reakcji nadwrażliwości na alergeny środowiskowe. Rozwijający się proces zapalny (zwykle IgE-zależny) obejmuje błonę śluzową nosa i często współistnieje z astmą. Rozróżniamy okresowy nieżyt nosa (ANNo), zwany sezonowym, oraz przewlekły (ANNp), czyli całoroczny.

Główną metodą rozpoznania alergicznego nieżytu nosa jest wykonanie badań alergologicznych, na które składają się punktowe testy skórne oraz oznaczenie w surowicy krwi swoistych przeciwciał IgE. Choroba ta dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych, wpływając negatywnie na komfort życia pacjentów.

Leczenie alergicznego nieżytu nosa

Ogólne zasady leczenia ANN są wspólne dla dzieci oraz dorosłych i obejmują: edukację chorych, zmniejszenie ekspozycji na alergeny i czynniki drażniące oraz odpowiednią farmakoterapię. Podstawowymi lekami w terapii alergicznego nieżytu nosa są glikokortykosteroidy (GKS) oraz leki przeciwhistaminowe. Glikokortykosteroidy, ze względu na szereg działań niepożądanych, wzbudzają nadal duże obawy wśród pacjentów. Natomiast szeroki wybór preparatów przeciwhistaminowych na rynku farmaceutycznym umożliwia wybór bezpiecznej i skutecznej terapii.

Generacje leków przeciwhistaminowych

Mechanizm działania leków przeciwhistaminowych polega na odwracalnym łączeniu się z receptorem H1, przez co znoszą działanie histaminy i hamują łańcuch reakcji alergicznej. Na rynku farmaceutycznym funkcjonują dwie generacje tych leków, różniące się między sobą farmakokinetyką oraz wybiórczością oddziaływania na poszczególne receptory.

Do leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji zaliczamy: antazolinę, difenhydraminę, ketotifen, klemastynę, dimetynden, prometazynę, hydroksyzynę. Oprócz działania blokującego receptor histaminowy H1, blokują również receptory cholinergiczne, dopaminergiczne, adrenergiczne oraz serotoninergiczne (działanie nieselektywne). Leki tej generacji cechuje szybki początek działania, właściwość przenikania do ośrodkowego układu nerwowego (OUN) oraz stosunkowo krótki okres półtrwania, wymagający częstego ich podawania. Przedstawicielami drugiej generacji leków przeciwhistaminowych są: feksofenadyna, cetyryzyna, loratadyna, desloratadyna (czynny metabolit loratadyny), azelastyna, lewokabastyna. Leki tej grupy cechuje powinowactwo wyłącznie do receptora H1, brak zdolności przenikania do OUN oraz długi okres półtrwania.

Stosowanie leków i ich wpływ na aktywność pacjentów

Działania niepożądane leków przeciwhistaminowych I generacji związane są z ich nieselektywnym mechanizmem działania oraz przenikaniem do OUN. Przenikając barierę krew – mózg powodują otępienie, senność, zaburzenie koordynacji ruchowej. Dodatkowe blokowanie receptorów cholinergicznych wywołuje suchość w jamie ustnej, trudności w oddawaniu moczu i zaburzenia widzenia. Szereg działań niepożądanych leków tej generacji ogranicza ich zastosowanie do leczenia pozajelitowego w reakcjach alergicznych przebiegających gwałtownie. Znajdują one także zastosowanie w chorobach alergicznych nasilających się pod wpływem stresu (działanie sedatywne na OUN), natomiast w doustnej terapii chorób alergicznych należy zastępować je lekami przeciwhistaminowymi II generacji. Nieprzenikanie do OUN oraz wysoka selektywność oddziaływania na receptor H1 sprawiają, że pozbawione są one wad leków I generacji. Nie powodują senności i dlatego mogą być stosowane przez osoby prowadzące pojazdy mechaniczne.

Należy zaznaczyć, że leki przeciwhistaminowe I generacji, ze względu na przechodzenie do centralnego układu nerwowego, nie powinny być wykorzystywane w terapii alergicznego nieżytu nosa u dzieci. Mogą one wywołać nadmierne uspokojenie i zmęczenie, a czasem zbytnią aktywność, bezsenność i drażliwość u małych pacjentów.

Desloratadyna – nowa generacja leków przeciwhistaminowych

Standardy opieki nad chorymi na alergiczny nieżyt nosa zostały sformułowane przez autorów raportu ARIA (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma), opracowanym pod patronatem WHO. Zgodnie z nimi, u chorych na ANN zaleca się stosowanie doustnych H1-blokerów nowej generacji, a także nowszych preparatów będących ich aktywnymi metabolitami (feksofenadyna, desloratadyna) i enancjomerami (lewocetyryzyna). Przykładowo, w wielu badaniach zostało potwierdzone bezpieczeństwo i dobra tolerancja desloratadyny, zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Dzięki działaniu przeciwalergicznemu i przeciwzapalnemu desloratadyna jest stosowana z powodzeniem w leczeniu sezonowego i całorocznego nieżytu nosa. Cechuje się ona szybkim początkiem działania, dlatego zmniejsza odczucie blokady nosa już w pierwszej dobie stosowania. Desloratadyna jest szczególnie skuteczna w łagodzeniu typowych objawów ANN (świądu, wydzieliny z nosa, kichania), przez co poprawia jakość funkcjonowania pacjentów. Warto zaznaczyć, że jest ona bardzo dobrze tolerowana nawet przez najmłodsze dzieci (od 6. do 24. miesiąca życia), a działania niepożądane występują niezmiernie rzadko i przybierają charakter łagodny (bóle głowy, nudności, zmęczenie).

Podsumowanie

Preparaty przeciwhistaminowe II generacji są lekami pierwszego rzutu w opanowywaniu ANN. Najnowsze leki przeciwhistaminowe (feksofenadyna, desloratadyna i lewocetyryzyna) są bezpieczne, nie wykazują działania nasennego, nie wchodzą w interakcje z innymi lekami oraz posiadają dobrze udokumentowaną aktywność przeciwzapalną. W momencie, gdy samoleczenie okazuje się być niewystarczające, należy skierować pacjenta do specjalisty. Trzeba pamiętać, że ANN jest bardzo ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju astmy – jest ono 8-krotnie wyższe u pacjentów z ANN, niż u osób zdrowych.

Prześlij dalej