Uwaga na kleszcze!1 lipca 2010

uwaga-na-kleszcze-237x145

Zmiany klimatyczne, zadrzewianie terenów miejskich, tworzenie sztucznych źródeł ciepła, budowa zbiorników wodnych i objęcie ochroną stad niektórych dziko żyjących zwierząt spowodowały ostatnio wzrost liczby kleszczy i zwiększenie zasięgu ich występowania.

Gatunki bytujące do niedawna w lasach i na łąkach, jak kleszcz pospolity i kleszcz łąkowy, obecnie są często spotykane na terenach miejskich i podmiejskich. Coraz częściej słyszy się także o atakach obrzeżków gołębich, które znajdują schronienie na strychach i poddaszach, skąd przez szpary i uchylone okna lub drzwi mogą przechodzić do mieszkań i kłuć człowieka podczas snu. Zagrożenia związane z kleszczami potęguje fakt, że w niektórych siedliskach są one aktywne niemal przez cały rok. Najczęściej jednak okres szczytu aktywności kleszcza pospolitego przypada na miesiące wiosenne oraz w okresie letnio- jesiennym. Kleszcz łąkowy wykazuje największą aktywność w okresie letnio-jesiennym, ze szczytem w połowie października i mniejszą w okresie wiosennym, ze szczytem w maju. Aktywność tego gatunku całkowicie zanika od połowy czerwca, do końca lipca. Obrzeżki gołębie atakują od wczesnej wiosny aż do późnej jesieni. Najbardziej agresywne są po okresie dłuższego głodowania, tj. po zimie i od września do października.

Ukłucie i zakażenie patogenami

Bioaktywne składniki śliny kleszczy sprawiają, że podczas długiego ich żerowania (ok. 1 tygodnia) zazwyczaj nie występują odczyny zapalne. Zmiany skórne w postaci zaczerwienienia, obrzęku z bólem, zapaleniem naczyń chłonnych i powiększeniem węzłów chłonnych pojawiają się czasem w końcowej fazie żerowania kleszczy, a najczęściej dopiero po jego zakończeniu. Na ciele człowieka pasożyty przyczepiają się do kończyn górnych i dolnych, brzucha, pleców i głowy (zazwyczaj u dzieci), gdzie pozostają do pełnego nassania krwią. Zasięg i obraz zmian skórnych zależy od stadium rozwojowego kleszcza, długości żerowania, miejsca przyczepienia oraz od wrażliwości osobniczej żywiciela. Zmiany skórne pojawiają się także w zakażeniach krętkami Borrelia burgdorferi i riketsjami gorączek plamistych. Występują one jednak dopiero po kilku dniach od żerowania kleszcza, tj. po okresie inkubacji choroby. Zakażeniom patogenami przenoszonymi przez kleszcze towarzyszą w pierwszej fazie choroby objawy przypominające grypę. Choroby odkleszczowe diagnozuje się w oparciu o wywiad, obraz kliniczny i testy serologiczne wykonane po kilku tygodniach od ukłucia kleszcza. W boreliozie przeciwciała IgM wykrywa się po 3-4 tygodniach (maksymalne stężenie osiągają po 6-8 tygodniach), zaś IgG po ok. 4-6 tyg. (największe stężenie po ok. 4-6 miesiącach). Niektóre czynniki chorobotwórcze (np. wirusy) bytują w gruczołach głodnych kleszczy, w związku z czym mogą zakazić człowieka już po rozpoczęciu żerowania kleszcza. Inne (np. krętki) dostają się do gruczołów ślinowych kleszcza z jelita środkowego dopiero po rozpoczęciu żerowania. Do zakażenia krętkami dochodzi więc zwykle po 36-48 godzinach od przyczepienia kleszcza, choć niektóre genogatunki wnikają znacznie szybciej. Znane są przypadki pojawienia się rumienia zaledwie po kilku godzinach po ukłuciu tego stawonoga. Ponadto w futerale cementowym mogą znajdować się krętki i wirusy, skąd następnie wnikają do tkanek człowieka.

Prześlij dalej